Tái cơ cấu DNNN: nghi ngại lợi ích nhóm cản đường

   0   0  
  • gplus
  • pinterest
Chỉ còn ít ngày nữa là hết tháng 3 – thời điểm chốt, buộc các doanh nghiệp nhà nước (DNNN) phải trình phương án tái cấu trúc doanh nghiệp (DN) để Chính phủ, đơn vị chủ quản phê duyệt.
Tái cơ cấu DNNN: nghi ngại lợi ích nhóm cản đường
Đã có nhiều cuộc hội thảo đóng góp ý kiến về việc thực hiện tái cấu trúc DNNN.


Ngày 23.3, cục Quản lý cạnh tranh (bộ Công thương) đã tổ chức hội thảo bàn về khía cạnh cạnh tranh khi tái cơ cấu. Trước đó, ngày 22.3, liên hiệp Các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam (Vusta) đã phối hợp với các cơ quan chức năng tổ chức hội thảo với chủ đề “Thể chế, hành lang pháp lý cho các tập đoàn, tổng công ty, DNNN”. Đây cũng là hoạt động mở đầu cho chuỗi hội thảo nhằm mục đích góp phần định hướng những lộ trình tái cấu trúc nền kinh tế. Xung quanh đề tài tái cơ cấu DNNN, báo Sài Gòn Tiếp Thị xin chuyển tải một số băn khoăn của GS.TS Nguyễn Minh Thuyết qua cuộc trò chuyện dưới đây.

“Ngại cho phá sản, chậm cổ phần hoá, không muốn bỏ cơ quan chủ quản… là những hiện tượng có thể có nguyên nhân lợi ích nhóm trong quản lý DNNN . Trở ngại này cần sớm được loại bỏ”. GS.TS Nguyễn Minh Thuyết, nguyên đại biểu Quốc hội khoá XII, chia sẻ với phóng viên Sài Gòn Tiếp Thị xung quanh vấn đề “lợi ích nhóm” – cụm từ được nhắc đến khá nhiều trong thời gian qua, nhất là trong tái cơ cấu DNNN.


Thưa ông, việc tái cơ cấu DNNN hiện nay có vấn đề gì cần quan tâm?


Chính phủ đang đẩy mạnh tái cấu trúc nền kinh tế, trong đó có tái cơ cấu DNNN… Quốc hội cũng đã cho ý kiến về vấn đề này. Nhưng hiện vẫn có câu hỏi quan trọng nhất cần trả lời, đó là: “Tái cơ cấu để làm gì?”


Nếu tái cơ cấu để DNNN khắc phục yếu kém, tăng cường năng lực sản xuất, năng lực cạnh tranh thì nhất thiết phải làm, không có gì phải băn khoăn. Nhưng, tái cơ cấu để giãn nợ, xoá nợ, chia nợ… thì nguy hiểm lắm, vì nó chỉ là một liều thuốc an thần, giảm đau bộ phận này bằng cách làm lây bệnh sang bộ phận khác để rồi cả cơ thể cùng nhiễm bệnh mỗi ngày một nặng thêm. Ví dụ điển hình là tái cơ cấu “kiểu chia nợ” của Vinashin. Việc chia nợ của Vinashin cho Vinalines và PVN đã gây khó khăn cho các DN này. Báo chí cũng đã đưa tin, Vinalines thừa nhận thua lỗ do phải gánh phần trách nhiệm được chuyển giao từ đội tàu Vinashin sang và đã xin Thủ tướng bán tàu để cắt lỗ…


Tình trạng DNNN làm ăn thua lỗ trắng tay vẫn không được phá sản được một số đại biểu Quốc hội gọi là “chết không được chôn”.


Nguyên nhân chính làm chậm trễ quá trình cổ phần hoá là lợi ích cá nhân và lợi ích cục bộ mà lâu nay được mang một cái tên mới: “lợi ích nhóm”.

Ông nghĩ nguyên nhân của tình trạng này là gì, liệu có vì “lợi ích nhóm”?


Tôi cho rằng có thể có nguyên nhân là vì quan niệm “DNNN là nòng cốt” của nền kinh tế. Phải chăng chúng ta phải cố bảo vệ quan điểm này? Trong nông nghiệp, chúng ta đã vật vã ngót 30 năm mới chịu thừa nhận sai lầm của mô hình hợp tác xã (HTX). Đáng tiếc là trong các lĩnh vực khác của nền kinh tế, mô hình “HTX” vẫn ngự trị cho tới tận bây giờ. Tập đoàn kinh tế nhà nước cũng giống như một loại “HTX bậc cao” thôi. Quy mô càng lớn thì làm ăn càng bết bát, càng ảnh hưởng xấu đến túi tiền chung, đến nền kinh tế...


Lối thoát tốt nhất mà chúng ta đã tìm ra cho HTX nông nghiệp là khoán hộ, rồi trả lại đất canh tác cho người nông dân, để họ hợp tác với nhau trên tinh thần tự nguyện, xuất phát từ nhu cầu thực tế. Còn lối thoát tốt nhất cho các DNNN bây giờ là cổ phần hoá (CPH).


Nhưng vì sao một giải pháp sáng giá, lành mạnh như thế lại triển khai rất ì ạch?


Ở đây có thể có lý do là Nhà nước chưa đủ tự tin vào các biện pháp chống thất thoát tài sản của mình trong CPH. Kinh nghiệm nước Nga cho thấy điều đó. Nước Nga vốn có chế độ kinh tế giống nước ta, không có nhiều người quá giàu. Nhưng chỉ vài ba năm sau khi Liên Xô sụp đổ, thực hiện chính sách tư nhân hoá thì xuất hiện nhiều tỉ phú cỡ bự. Việc thất thoát do CPH ở Việt Nam cũng đã xảy ra nên có thể các cơ quan hữu trách còn phân vân. Nhưng hình như đây không phải là lý do chính. Bởi vì nếu những biện pháp đã áp dụng chưa có hiệu quả thì phải tìm biện pháp hiệu quả hơn để bảo vệ tài sản công trong CPH. Trên đời, chẳng ai chịu khoanh tay đứng nhìn con tàu chìm mà không tìm mọi cách cứu nó, hoặc ít nhất là cứu lấy thân mình.


Nguyên nhân chính làm chậm trễ quá trình CPH là ở lợi ích cá nhân và lợi ích cục bộ mà lâu nay đã được mang một cái tên mới là “lợi ích nhóm”.


DNNN, hay nói đúng hơn là những người đứng đầu DN, không muốn rời khỏi bầu vú của Nhà nước.


Còn cơ quan chủ quản thì coi DNNN là bình sữa của mình. Sữa ấy cũng vắt ra từ bầu vú Nhà nước nên chẳng ai mất gì, trừ Nhà nước và nhân dân. Uỷ ban Kiểm tra Trung ương Đảng vừa kỷ luật một vị lãnh đạo bộ vì một số khuyết điểm, trong đó có chuyện vay tiền DN vô nguyên tắc. Tôi biết, có vị lãnh đạo cấp bộ trước khi đi công tác nước ngoài còn ghé DNNN lấy đỡ vài chục triệu làm lộ phí cơ. Chắc những chuyện như vậy không hiếm đâu.


Có vẻ như DN thuộc diện đặc biệt Nhà nước cần nắm giữ vốn được nêu trong đề án tái cơ cấu vẫn quá nhiều, thưa ông?


Quan niệm về “DN diện đặc biệt, diện nhạy cảm, diện quan trọng Nhà nước cần nắm giữ” cũng cần được xem lại. Nhìn sang các nước phát triển, có mấy nước giữ DN trong tay Nhà nước như ta? Một số ngành “xương sống” họ vẫn để tư nhân làm, Nhà nước chỉ thực hiện công tác quản lý, điều hành bằng công cụ pháp luật. Thậm chí, DN thuộc lĩnh vực quốc phòng ở Anh, Mỹ cũng là DN tư nhân; chính phủ chỉ đóng vai khách mua hàng. Chính các DN này cũng cạnh tranh nhau, anh nào bán hàng tốt, rẻ thì chính phủ mua. Để bán hàng thì cấu tạo, tính năng, tác dụng của vũ khí như thế nào đều phải công khai hết. Bởi vì trong quân sự, bí mật nằm ở chiến thuật, ở cách sử dụng chứ không phải nằm ở vũ khí. Ở nước ta hiện nay, đến may quần áo cho quân nhân cũng phải có DNNN thì thực là không cần thiết. Tôi cho rằng phải đánh giá lại sự cần thiết duy trì các DNNN đặc biệt này. Xem DN là đặc biệt, rồi cho nó cơ chế đặc biệt, tiền rót vào vô tội vạ, chi tiêu, lỗ lãi không công khai, minh bạch thì trước sau cũng đi đến kết quả như Vinashin thôi.


Nhiều ý kiến từng đề xuất lập cơ quan ngang bộ để làm đầu mối quản lý, giám sát, chịu trách nhiệm chính về DNNN, nhưng hiện nay có vẻ câu trả lời sẽ là “tổng cục” thuộc bộ Tài chính, ý kiến của ông thế nào về vấn đề này?


Chúng ta đang có một đơn vị chuyên đảm nhiệm việc đầu tư và kinh doanh vốn nhà nước là SCIC. Phải nói thẳng là SCIC hoạt động chưa hiệu quả. Qua giám sát hoạt động của các DNNN, nhiều đại biểu Quốc hội khoá trước từng nhận xét là SCIC chỉ mới lo được việc cấp vốn, không quản lý được chuyện lỗ lãi. Vì vậy, vấn đề quan trọng hàng đầu hiện nay là nâng cao năng lực cho đơn vị này để làm tròn sứ mệnh kinh doanh vốn nhà nước của nó. Vì chức năng đặc biệt này, nó, và chỉ nó, nên được coi là DNNN đặc biệt. Còn bộ Tài chính, theo chức năng của mình mà giám sát.


Theo Hà Minh
SGTT

Tag :

  • gplus
  • pinterest
Bình luận (0)
Đánh giá:

Tái cơ cấu DNNN: nghi ngại lợi ích nhóm cản đường

Chỉ còn ít ngày nữa là hết tháng 3 – thời điểm chốt, buộc các doanh nghiệp nhà nước (DNNN) phải trình phương án tái cấu trúc doanh nghiệp (DN) để Chính phủ, đơn vị chủ quản phê duyệt.


Tai co cau DNNN: nghi ngai loi ich nhom can duong


Chi con it ngay nua la het thang 3 – thoi diem chot, buoc cac doanh nghiep nha nuoc (DNNN) phai trinh phuong an tai cau truc doanh nghiep (DN) de Chinh phu, don vi chu quan phe duyet.


Da co nhieu cuoc hoi thao dong gop y kien ve viec thuc hien tai cau truc DNNN.


Ngay 23.3, cuc Quan ly canh tranh (bo Cong thuong) da to chuc hoi thao ban ve khia canh canh tranh khi tai co cau. Truoc do, ngay 22.3, lien hiep Cac hoi khoa hoc va ky thuat Viet Nam (Vusta) da phoi hop voi cac co quan chuc nang to chuc hoi thao voi chu de “The che, hanh lang phap ly cho cac tap doan, tong cong ty, DNNN”. Day cung la hoat dong mo dau cho chuoi hoi thao nham muc dich gop phan dinh huong nhung lo trinh tai cau truc nen kinh te. Xung quanh de tai tai co cau DNNN, bao Sai Gon Tiep Thi xin chuyen tai mot so ban khoan cua GS.TS Nguyen Minh Thuyet qua cuoc tro chuyen duoi day.

“Ngai cho pha san, cham co phan hoa, khong muon bo co quan chu quan… la nhung hien tuong co the co nguyen nhan loi ich nhom trong quan ly DNNN . Tro ngai nay can som duoc loai bo”. GS.TS Nguyen Minh Thuyet, nguyen dai bieu Quoc hoi khoa XII, chia se voi phong vien Sai Gon Tiep Thi xung quanh van de “loi ich nhom” – cum tu duoc nhac den kha nhieu trong thoi gian qua, nhat la trong tai co cau DNNN.


Thua ong, viec tai co cau DNNN hien nay co van de gi can quan tam?


Chinh phu dang day manh tai cau truc nen kinh te, trong do co tai co cau DNNN… Quoc hoi cung da cho y kien ve van de nay. Nhung hien van co cau hoi quan trong nhat can tra loi, do la: “Tai co cau de lam gi?”


Neu tai co cau de DNNN khac phuc yeu kem, tang cuong nang luc san xuat, nang luc canh tranh thi nhat thiet phai lam, khong co gi phai ban khoan. Nhung, tai co cau de gian no, xoa no, chia no… thi nguy hiem lam, vi no chi la mot lieu thuoc an than, giam dau bo phan nay bang cach lam lay benh sang bo phan khac de roi ca co the cung nhiem benh moi ngay mot nang them. Vi du dien hinh la tai co cau “kieu chia no” cua Vinashin. Viec chia no cua Vinashin cho Vinalines va PVN da gay kho khan cho cac DN nay. Bao chi cung da dua tin, Vinalines thua nhan thua lo do phai ganh phan trach nhiem duoc chuyen giao tu doi tau Vinashin sang va da xin Thu tuong ban tau de cat lo…


Tinh trang DNNN lam an thua lo trang tay van khong duoc pha san duoc mot so dai bieu Quoc hoi goi la “chet khong duoc chon”.


Nguyen nhan chinh lam cham tre qua trinh co phan hoa la loi ich ca nhan va loi ich cuc bo ma lau nay duoc mang mot cai ten moi: “loi ich nhom”.

Ong nghi nguyen nhan cua tinh trang nay la gi, lieu co vi “loi ich nhom”?


Toi cho rang co the co nguyen nhan la vi quan niem “DNNN la nong cot” cua nen kinh te. Phai chang chung ta phai co bao ve quan diem nay? Trong nong nghiep, chung ta da vat va ngot 30 nam moi chiu thua nhan sai lam cua mo hinh hop tac xa (HTX). Dang tiec la trong cac linh vuc khac cua nen kinh te, mo hinh “HTX” van ngu tri cho toi tan bay gio. Tap doan kinh te nha nuoc cung giong nhu mot loai “HTX bac cao” thoi. Quy mo cang lon thi lam an cang bet bat, cang anh huong xau den tui tien chung, den nen kinh te...


Loi thoat tot nhat ma chung ta da tim ra cho HTX nong nghiep la khoan ho, roi tra lai dat canh tac cho nguoi nong dan, de ho hop tac voi nhau tren tinh than tu nguyen, xuat phat tu nhu cau thuc te. Con loi thoat tot nhat cho cac DNNN bay gio la co phan hoa (CPH).


Nhung vi sao mot giai phap sang gia, lanh manh nhu the lai trien khai rat i ach?


O day co the co ly do la Nha nuoc chua du tu tin vao cac bien phap chong that thoat tai san cua minh trong CPH. Kinh nghiem nuoc Nga cho thay dieu do. Nuoc Nga von co che do kinh te giong nuoc ta, khong co nhieu nguoi qua giau. Nhung chi vai ba nam sau khi Lien Xo sup do, thuc hien chinh sach tu nhan hoa thi xuat hien nhieu ti phu co bu. Viec that thoat do CPH o Viet Nam cung da xay ra nen co the cac co quan huu trach con phan van. Nhung hinh nhu day khong phai la ly do chinh. Boi vi neu nhung bien phap da ap dung chua co hieu qua thi phai tim bien phap hieu qua hon de bao ve tai san cong trong CPH. Tren doi, chang ai chiu khoanh tay dung nhin con tau chim ma khong tim moi cach cuu no, hoac it nhat la cuu lay than minh.


Nguyen nhan chinh lam cham tre qua trinh CPH la o loi ich ca nhan va loi ich cuc bo ma lau nay da duoc mang mot cai ten moi la “loi ich nhom”.


DNNN, hay noi dung hon la nhung nguoi dung dau DN, khong muon roi khoi bau vu cua Nha nuoc.


Con co quan chu quan thi coi DNNN la binh sua cua minh. Sua ay cung vat ra tu bau vu Nha nuoc nen chang ai mat gi, tru Nha nuoc va nhan dan. Uy ban Kiem tra Trung uong Dang vua ky luat mot vi lanh dao bo vi mot so khuyet diem, trong do co chuyen vay tien DN vo nguyen tac. Toi biet, co vi lanh dao cap bo truoc khi di cong tac nuoc ngoai con ghe DNNN lay do vai chuc trieu lam lo phi co. Chac nhung chuyen nhu vay khong hiem dau.


Co ve nhu DN thuoc dien dac biet Nha nuoc can nam giu von duoc neu trong de an tai co cau van qua nhieu, thua ong?


Quan niem ve “DN dien dac biet, dien nhay cam, dien quan trong Nha nuoc can nam giu” cung can duoc xem lai. Nhin sang cac nuoc phat trien, co may nuoc giu DN trong tay Nha nuoc nhu ta? Mot so nganh “xuong song” ho van de tu nhan lam, Nha nuoc chi thuc hien cong tac quan ly, dieu hanh bang cong cu phap luat. Tham chi, DN thuoc linh vuc quoc phong o Anh, My cung la DN tu nhan; chinh phu chi dong vai khach mua hang. Chinh cac DN nay cung canh tranh nhau, anh nao ban hang tot, re thi chinh phu mua. De ban hang thi cau tao, tinh nang, tac dung cua vu khi nhu the nao deu phai cong khai het. Boi vi trong quan su, bi mat nam o chien thuat, o cach su dung chu khong phai nam o vu khi. O nuoc ta hien nay, den may quan ao cho quan nhan cung phai co DNNN thi thuc la khong can thiet. Toi cho rang phai danh gia lai su can thiet duy tri cac DNNN dac biet nay. Xem DN la dac biet, roi cho no co che dac biet, tien rot vao vo toi va, chi tieu, lo lai khong cong khai, minh bach thi truoc sau cung di den ket qua nhu Vinashin thoi.


Nhieu y kien tung de xuat lap co quan ngang bo de lam dau moi quan ly, giam sat, chiu trach nhiem chinh ve DNNN, nhung hien nay co ve cau tra loi se la “tong cuc” thuoc bo Tai chinh, y kien cua ong the nao ve van de nay?


Chung ta dang co mot don vi chuyen dam nhiem viec dau tu va kinh doanh von nha nuoc la SCIC. Phai noi thang la SCIC hoat dong chua hieu qua. Qua giam sat hoat dong cua cac DNNN, nhieu dai bieu Quoc hoi khoa truoc tung nhan xet la SCIC chi moi lo duoc viec cap von, khong quan ly duoc chuyen lo lai. Vi vay, van de quan trong hang dau hien nay la nang cao nang luc cho don vi nay de lam tron su menh kinh doanh von nha nuoc cua no. Vi chuc nang dac biet nay, no, va chi no, nen duoc coi la DNNN dac biet. Con bo Tai chinh, theo chuc nang cua minh ma giam sat.


Theo Ha Minh
SGTT
RẤT NHIỀU SẢN PHẨM

SẢN PHẨM PHONG PHÚ

Đa dạng hàng trăm ngàn

CÁC THƯƠNG HIỆU NỔI TIẾNG

THÔNG TIN ĐA DẠNG

Chi tiết từng loại hàng

TIN TỨC CẬP NHẬT

TIN KINH TẾ

Các tin cập nhật liên tục

HỖ TRỢ NHANH CHÓNG

HỖ TRỢ NHANH CHÓNG

Tư vẫn miễn phí, nhiệt tình

Cần Mua Bán ? www.canmuaban.net Hà Nội, Việt Nam 75 Đinh Tiên Hoàng VN-HN 10000 VN ‎0900000000