Kinh doanh kém, xin ưu đãi: Vietnam Airlines làm chuyện ngược đời!

   0   0  
  • gplus
  • pinterest
"VNA nếu muốn xin ưu đãi thì trước hết phải cho thấy rằng anh đáng được thưởng và phải thể hiện rõ ở kết quả tài chính tốt"
Kinh doanh kém, xin ưu đãi: Vietnam Airlines làm chuyện ngược đời!

TS Đỗ Thiên Anh Tuấn Giảng viên Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright nêu quan điểm trước những đề xuất xin thêm cơ chế ưu đãi của Vietnam Airlines đưa ra, sau khi thấy tỷ suất lợi nhuận tính theo tổng doanh thu 6 tháng đầu năm quá thấp.


Khó chấp nhận chuyện ngược đời


PV:- Thưa ông, trong báo cáo tổng kết của VNA, tổng doanh thu 6 tháng đầu năm 2014 ước đạt gần 28.000 tỉ đồng, đạt 48,5% kế hoạch năm. Cho dù doanh thu khá cao, nhưng lợi nhuận trước thuế của VNA dự kiến chỉ đạt 100 tỉ đồng. Như vậy, tỷ suất lợi nhuận nếu tính toán trên vốn sở hữu (ROA), chỉ khoảng 1,05%, chưa kể nếu tính toán trên tổng vốn tài sản hiện có (ROE) thì chỉ khoảng 0,17%, tỷ suất sinh lời trên doanh thu (ROS) thì chỉ khoảng 0,35%, đó là con số được đánh giá là quá thấp, chúng ta phải nhìn nhận đánh giá kinh doanh này của VNA ra sao?


Với rất nhiều ưu đãi được hưởng như độc quyền hàng không, giữ lại toàn bộ nguồn thu sau phát hành cổ phiếu CPH, tiếp tục được bảo lãnh miễn phí để vay..., thế nhưng VNA lại có lợi nhuận sụt giảm như vậy thì phải xem lại cách làm ăn hiện tại của VNA hay không? Vì sao ạ?


TS Đỗ Thiên Anh Tuấn: - Chỉ số ROE, ROA trên đây chỉ là con số được tính toán dựa theo tổng doanh thu của 6 tháng đầu năm, còn nếu muốn tính cả năm để nhìn nhận khách quan thì có thể nhân đôi con số đó lên. Nhưng điều đáng nói ở đây là cả khi nhân đôi rồi con số này vẫn thấp.


Ngay đến tỷ suất ROS như vậy là cực kỳ thấp, nó cho thấy rằng năng lực quản trị của VNA là rất kém, bởi vì ROS bằng 1 trừ đi tỷ suất chi phí, bởi vậy nếu như ROS thấp thì tỷ suất chi phí rất cao.


Bên cạnh đó, thực trạng này còn củng cố thêm vấn đề mà rất nhiều người đã phê phán từ trước đến nay, đó chính là năng lực vận hành, năng lực quản lý và động cơ tiết giảm chi phí của VNA cực kỳ kém, nói cách khác VNA không có nhiều động cơ tiết giảm chi phí, nâng cao hiệu quả hoạt động và gia tăng tỷ suất doanh lợi (ROS).


Chính vì vậy, việc VNA đề nghị xin được ưu đãi, xin được miễn giảm thuế, giá dịch vụ hàng không... nó cho thấy một điều ngược đời. Cũng giống như một đứa trẻ đi học, được 10 điểm thì mới dám giơ tay ra xin thưởng cái này, cái kia, nhưng nếu bị điểm 0 hoặc điểm kém thì chắc chắn sẽ ăn đòn, sẽ không bao giờ có chuyện được xin cái này, cái kia, chắc chắn chuyện ngược đời đó không bao giờ xảy ra.


Vì vậy, VNA nếu muốn xin ưu đãi thì trước hết phải cho thấy rằng anh đáng được thưởng và phải thể hiện rõ ở kết quả tài chính tốt. Ở đây, trong khi kết quả tài chính nghèo nàn mà cũng ngửa tay xin ưu đãi thì cực kỳ khó chấp nhận được với lối làm ăn, tư duy của VNA cũng như ngay cả một số cơ quan quản lý nhà nước.


Nhưng vấn đề làm đau đầu hiện nay là tại sao tình trạng như vậy nó vẫn đang diễn ra, chứ không phải riêng là việc VNA đi xin cơ chế. Tại sao lại có tình trạng ngược đời, làm ăn kém hiệu quả lại xin thưởng, làm ăn có hiệu quả thì không được thưởng. Hơn nữa, chừng nào mà vẫn còn cơ chế khuyến khích ngược đời như vậy thì các Doanh nghiệp nhà nước (DNNN) nói chung và VNA nói riêng sẽ còn có động cơ tiếp tục xin ưu đãi, để ngày càng kém hiệu quả hơn.


PV:- Dự đoán được việc lợi nhuận sẽ còn sụt giảm, VNA đã xin thêm hàng loạt cơ chế từ Bộ GTVT. Cụ thể, là giảm 25% giá các dịch vụ hàng không áp dụng cho VNA trong năm 2014, xin giảm mức thuế xuất nhập khẩu xăng dầu...Thế nhưng, cũng giống như EVN, Petrolimex, việc xin thêm ưu đãi của VNA thực chất là xin thêm tiền của nhà nước, nghĩa là làm ăn thua lỗ, lãi ít thì lại có quyền mò vào túi dân lấy tiền. Chúng ta phải hiểu kiểu kinh doanh như vậy là ra sao, thưa ông?


TS Đỗ Thiên Anh Tuấn: - Tôi nghĩ kiểu kinh doanh như vậy là kiểu kinh doanh phi thị trường, tức là các DNNN được nhà nước che chở, bảo hộ, cưng chiều như “ấp trứng”. Chính vì vậy, mới dẫn đến tình trạng khi đứa con của mình bị thương thì nhà nước có động cơ chìa tay ra cứu. Mà nhà nước, ở đây là các cơ quan quản lý nhà nước, không hiểu hoặc cố tình không hiểu rằng tiền bỏ ra cứu, hoặc hỗ trợ ưu đãi là tiền của dân chứ không phải tiền của bản thân người đưa ra quyết định ưu đãi hay giải cứu.


Ở các nước có nền tảng thể chế tốt như các nước phương Tây khi một người công chức nào động đến túi tiền ngân sách họ luôn ý thức trách nhiệm với những người nộp thuế. Còn chúng ta, vấn đề liêm chính, liêm khiết quá kém, cho nên bản thân những người có thẩm quyền duyệt các khoản ưu đãi này, họ không nghĩ rằng quyết định của họ liên quan đến lợi ích và nỗi đau của người dân bởi vì không phải tiền của họ. Chính vì vậy mới dẫn đến tình trạng tiền có sẵn trong ngân sách thì cứ thế mà nghĩ cách chi tiêu và ban phát.


Đó là tôi còn chưa nói đến vấn đề tham nhũng hay tiêu cực ở đây, bản thân được quyền cấp, phát như vậy là họ đã tăng quyền trong thế thương lượng của mình lên rất lớn, nên luôn muốn duy trì quyền được cấp, quyền được cho.


Trong trường hợp như vậy thì người đi xin cũng có động cơ để tiếp tục đi xin, vì đó là tiền của dân chứ không phải tiền của riêng ai, dẫn đến tình trạng cứ lỗ thì kêu, lời thì “bỏ túi”, cực kỳ khó chịu với cách kinh doanh kiểu phi thị trường như vậy.


Kinh doanh theo kiểu thị trường là gì? Triết lý rất đơn giản đó là “lời ăn lỗ chịu”. Đã kinh doanh lỗ thì phải chịu, phải phá sản, nhưng ở VN, nhiều DNNN vẫn được trợ cấp rất nhiều, không phải đối diện với giá thị trường trong bất kỳ yếu tố đầu vào nào. Ví dụ như giá xăng dầu, vốn tín dụng, đất đai, tài nguyên, lãi suất, tỷ giá, vay vốn ưu đãi giá rẻ, vay nước ngoài thì được bảo hiểm về rủi ro tỷ giá. Cụ thể, như VNA ngoài các ưu đãi về chính sách, thì gần đây khi ký hợp đồng mua máy bay lại được các ngân hàng thương mại nhà nước cấp vốn, với mức chi phí tài trợ thấp hơn nhiều so với các DN khác đi vay.


Điều đáng nói, với sự ưu đãi như vậy nhưng kết quả thu được lại quá nghèo nàn, đó là một sự tệ hại không thể chấp nhận được trong điều kiện chúng ta đang hướng đến một nền kinh tế thị trường như nỗ lực mà Chính phủ đang cố gắng gầy dựng.


Bản thân VNA không thể đứng vững nếu cạnh tranh công bằng


PV:- Một vấn đề khác, đó chính là nếu đề xuất xin cơ chế ưu đãi của VNA được chấp nhận thì chắc chắn sẽ ảnh hưởng tới quyền lợi của các hãng bay khác, nghĩa là thêm dung túng vị thế độc quyền của VNA, vậy thì phải ứng xử ra sao trong trường hợp này cho đúng, thưa ông?


TS Đỗ Thiên Anh Tuấn: - Như chúng ta thấy hiện nay VNA đang giữ thế độc quyền trong việc khai thác các đường bay trong nước và kể cả một số đường bay quốc tế đến Việt Nam. Ở Việt Nam hiện cũng có một số hãng hàng không tư nhân ví dụ như Vietjet Air, Jetstar Pacific... nhưng cũng chỉ là để “phụ họa” cho cái gọi là “thị trường hàng không” chứ những hãng này không thể cạnh tranh được với VNA. Cần lưu ý rằng, việc các hãng hàng không này không thể cạnh tranh được với VNA chưa hẳn vì bản thân “không thể” cạnh tranh mà là “không được” phép cạnh tranh.


Trước đây, một số hãng hàng không tư nhân như Air Mekong hay hãng hàng không của Nhạc sĩ Hà Dũng (Indochina Airlines) cũng đã chết vì lợi thế độc quyền của VNA cũng như nhiều lý do mang tính “bếp núc” khác.


Điều này cho thấy rằng, nếu như tiếp tục được ưu đãi, VNA còn bóp chết thị trường hàng không của VN chúng ta, chắc chắn như vậy. Hệ quả là tình trạng mức giá các chuyến bay nội địa sẽ ngày càng đắt đỏ và đều đang đạt mức trần mà Cục Hàng không quy định. Khả năng trong thời gian tới, VNA sẽ còn tiếp tục tăng giá, đặc biệt đối với các chuyến bay nội địa, nếu như mức giá trần được Cục Hàng không điều chỉnh tăng lên.


Không thể chấp nhận chuyện VNA xin thêm cơ chế ưu đãi

Không thể chấp nhận chuyện VNA xin thêm cơ chế ưu đãi


Nói vậy để biết vấn đề của chúng ta hiện nay là gì, nếu như bây giờ CPH, nhà nước giảm tỷ lệ sở hữu của VNA xuống và thu hồi các đặc quyền, xóa bỏ chế độ trợ cấp và bảo hộ tôi không tin rằng VNA có thể cạnh tranh.


Lý do đơn giản là bản thân VNA vốn đã không có khả năng cạnh tranh, việc họ có được vị thế như hiện nay là dựa vào lợi thế độc quyền và những trợ cấp, ưu đãi, bảo hộ của nhà nước dành cho. Vì vậy, nếu như bây giờ mở cửa CPH và tự do hóa hoàn toàn thị trường dịch vụ hàng không thì tôi tin rằng với năng lực quản trị yếu kém cố hữu của VNA họ khó đứng vững trong điều kiện cạnh tranh quốc tế.


PV:- Việc xin thêm cơ chế ưu đãi này xảy ra trong bối cảnh VNA đang tiến hành công cuộc cổ phần hóa, thậm chí câu chuyện CPH của doanh nghiệp này còn đang gây ra nhiều tranh cãi. Có ý kiến chuyên gia cho rằng, nhà nước vẫn nắm cổ phần chi phối và vẫn ưu đãi, hỗ trợ VNA theo đúng như đề xuất cổ phần hóa mà họ đưa ra. Cho nên thực chất đây là cách thu hút thêm tiền từ người dân vào đầu tư cho doanh nghiệp nhà nước. CPH những vẫn cần sự bao bọc, như vậy thì việc CPH sẽ ra sao? Kết quả, chúng ta có thể nhìn thấy trước sẽ thất bại như thế nào, thưa ông?


TS Đỗ Thiên Anh Tuấn: - CPH kiểu Việt Nam thì cuối cùng cũng sẽ thất bại. Vấn đề thứ nhất, nếu như nhà nước giảm tỷ lệ sở hữu xuống dưới 50%, thay vì 75% như phương án CPH đề xuất, trừ khi VNA tìm được các đối tác chiến lược tốt làm thay đổi hẳn bộ mặt quản trị doanh nghiệp, để có thể hoạch định, xây dựng lại chiến lược phát triển, nếu không, thì việc nhà nước giảm tỷ lệ sở hữu xuống thấp sẽ đi kèm với đó là cắt giảm các ưu đãi, thì tôi nghĩ vai trò và vị thế của VNA sẽ ngày càng suy yếu.


Vấn đề thứ hai, nếu như nhà nước vẫn nắm giữ tỷ lệ sở hữu 75%, đi kèm với đó là duy trì các ưu đãi, trợ cấp thì chắc chắn VNA sẽ sống như hiện nay đang sống. Điều đó đồng hành với việc, chắc chắn thị trường hàng không VN vẫn bị tình thế độc quyền như hiện nay. Với chất lượng dịch vụ thấp, giá cả thì cao, nghịch lý là người trong nước đang bao cấp, trả tiền trợ cấp chéo cho người nước ngoài và các chuyến bay quốc tế.


Giải pháp hiện nay nằm ở chỗ, thứ nhất, nhà nước phải giảm cổ phần chi phối xuống. Thứ hai mời được các đối tác, nhà đầu tư chiến lược, có tiềm lực tài chính mạnh, có năng lực quản trị tốt, có chiến lược kinh doanh bài bản, tham gia vào để tái cấu trúc VNA, mới giúp VNA thành một DN cạnh tranh hơn.


Nhưng đi kèm vào đó, phải tạo ra một môi trường cạnh tranh trong lĩnh vực cung cấp dịch vụ hàng không, mạnh dạn cho phép các hãng hàng không khác có quyền khai thác các chuyến bay nội địa rộng rãi hơn, có thể giảm phụ thuộc vào vai trò của VNA, nhờ vào đó mới giúp cho các hãng hàng không, có động cơ nâng cao năng lực phục vụ, chất lượng dịch vụ cũng như mức giá cạnh tranh.


Nó cũng tương tự như môi trường cạnh tranh viễn thông hiện nay ở VN, chúng ta thấy rằng nhà nước vẫn nắm cổ phần của một số hãng như VNPT, Mobifone, Viettel, nhưng thị trường viễn thông lại đang rất thành công nhìn ở một phương diện nào đó. Yếu tố chính ở đây là môi trường cạnh tranh, chính môi trường này tạo ra sức ép buộc các DN phải đổi mới nâng cao chất lượng không ngừng.


Trong hàng không cũng vậy, vấn đề quan trọng là phải tạo ra môi trường cạnh tranh, Vietjet Air, Jestar Parcific chưa bao giờ và không thể là đối thủ cạnh tranh của VNA trong hiện tại, càng không thể là đối thủ của VNA trong tương lai nếu như chừng nào nhà nước còn nuôi dưỡng VNA, ban cho họ đặc quyền, trợ cấp như các đề xuất gần đây. Và cuối cùng kết cục sẽ là chất lượng hàng không ngày càng đi xuống, giá cả dịch vụ ngày càng tăng lên.


Phải giảm mạnh tỷ lệ sở hữu của nhà nước khi CPH


PV:- Một vấn đề cũng đang được quan tâm đó chính là việc định giá tài sản khi tiến hành CPH doanh nghiệp. Cũng có nhiều ý kiến cho rằng hiện nay khâu định giá còn mập mờ, chưa rõ giá trị thực, thậm chí còn không biết định giá trên cơ sở nào, có lợi ích nhóm trong cổ phần hóa các doanh nghiệp, tập đoàn nhà nước mà cụ thể là VNA hay không? Trong trường hợp của VNA chúng ta phải nhìn nhận ra sao?


TS Đỗ Thiên Anh Tuấn: - Chúng ta thấy định giá là một khía cạnh kỹ thuật nhưng trong điều kiện VN, đối với các DNNN nó không đơn thuần chỉ là khía cạnh kỹ thuật.


Với DN tư nhân việc định giá một DN đã là khó khăn rồi thì định giá một DNNN càng khó khăn hơn. Cái khó khăn trong việc định giá DNNN xuất phát từ một số lý do: Thứ nhất, do các DNNN này không có cơ sở so sánh phù hợp, vì một trong các tiêu chí, phương pháp định giá là so sánh, nhưng các DNNN hoạt động trong một ngành, một lĩnh vực nào đó mà nhiều khi không có tiêu chí phù hợp nào để có thể so sánh với các DN tương tự trong ngành, vì vậy rất khó để định giá. Tuy nhiên, thực ra thì lý do này không phải là lý do quan trọng nhất.


Thứ hai, do thực trạng về phân tán tài sản trong các DNNN nói chung, không riêng gì VNA, tài sản công, tài sản nhà nước không được hạch toán rõ ràng, nó nằm phân tán trong rất nhiều những đơn vị chịu trách nhiệm quản lý khác nhau mà bản thân các cơ quan này không phải là chủ sở hữu, chính vì vậy khi định giá người ta có thể tìm cách đưa vào hoặc đưa ra khỏi sổ sách.


Nhưng yếu tố quyết định ở đây chính là lợi ích nhà nước không rõ ràng. Nếu như một DN tư nhân thì thị trường sẽ định giá, nhưng DNNN lại có quan điểm lợi ích công, đó là chưa kể các Bộ, ngành lại có quan điểm lợi ích Bộ, ngành, hay kể cả vấn đề người ta nói là lợi ích nhóm. Chính vì lợi ích khác nhau như vậy dẫn đến giằng co, và chính sự giằng co này nó mới tạo ra sự không rõ ràng, mập mờ trong việc quyết định mức giá CPH.


Chính phủ nêu quan điểm phải đảm bảo không được thất thoát tài sản nhưng không có thống kê, đánh giá một cách toàn diện, đầy đủ về toàn bộ tài sản nhà nước đã cấp phát cho các DNNN nói chung, cũng như VNA nói riêng. Điều này dẫn tới việc “tranh sáng tranh tối” và tình trạng việc định giá có nguy cơ cũng không rõ ràng, tạo ra sự nghi ngờ rằng tài sản nhà nước lại tiếp tục bị thất thoát. Rõ ràng là lo ngại đó là có cơ sở.


Nhưng cho đến hiện nay, nhà nước gần như chưa có một phương án hiệu quả nào để quản lý tốt tài sản vốn đã bị phân tán rất nhiều. Chính năng lực quản lý tài sản và vốn nhà nước yếu nên mới dẫn đến nguy cơ thất thoát chứ không riêng gì nguy cơ thất thoát tài sản chỉ phát sinh ở khâu định giá doanh nghiệp CPH.


Tất nhiên việc định giá là công đoạn cuối trong quá trình xác định giá trị CPH. Nhưng chuyện thất thoát tài sản nhà nước không chỉ đến từ công đoạn đó mà đến từ quá trình quản lý tài sản công nói chung từ trước đến nay, cho đến cả giai đoạn đưa ra phương án CPH.


PV:- Nếu được tư vấn cho Bộ GTVT về đề xuất xin cơ chế ưu đãi lần này của VNA, ông sẽ tư vấn Bộ đưa ra quyết định thế nào?


TS Đỗ Thiên Anh Tuấn: - Tôi nghĩ rất đơn giản, chỉ có một giải pháp ở đây là không có ưu đãi nào cả, các DN muốn được thưởng thì phải thể hiện trên kết quả kinh doanh tốt, đó là chất lượng dịch vụ ngày càng cao, đó chính là mức giá ngày càng cạnh tranh hơn, đạt được yêu cầu đó, thì nhà nước có thể xem xét cho một số ưu đãi.


Ngược lại, nhà nước phải thu hồi độc quyền, hợp lý hóa các khoản trợ cấp, bảo hộ. Hợp lý hóa ở đây có nghĩa là đi kèm với việc cấp phát các hình thức bảo hộ, trợ cấp thì phải có ràng buộc về kết quả hoạt động, chứ không phải trợ cấp vô điều kiện. Nhưng ràng buộc hoạt động phải có thang đo, để đánh giá được chứ không phải kết quả hoạt động diễn giải theo cách nào đó tùy theo ý kiến chủ quan của người báo cáo.


Như VNA mặc dù kết quả tài chính như vậy, họ cũng có thể diễn giải theo cách khác để thấy rằng họ vẫn hoạt động hiệu quả, giả dụ họ có thể nói, năm 2013 đã đảm bảo được công tác an toàn bay, giảm số lượt hủy chuyến, chậm chuyến hay cái gì khác đại loại như vậy. Có nghĩa là người ta có thể lấy rất nhiều lý do để diễn giải kết quả hoạt động kém của mình thành tốt. Cho nên phải có tiêu thức đánh giá kết quả hoạt động phù hợp, không đáp ứng được thì các chế độ trợ cấp, bảo hộ phải bị thu hồi.


Những lãnh đạo của DNNN cũng như VNA cần bị cách chức hoặc chịu trách nhiệm pháp lý chứ không phải “hạ cánh mềm”. Trong tương lai các DNNN cũng như VNA cần phải đối diện với giá thị trường, như lãi suất, tỷ giá, tiền thuê đất... như các doanh nghiệp tư nhân khác.


Trong tương lai phải đẩy nhanh tiến độ CPH và giảm mạnh tỷ lệ sở hữu của nhà nước trong các ngành mà nhà nước đã có quan điểm không cần nắm giữ cổ phần chi phối. Doanh nghiệp sau CPH cần phải có lộ trình sớm niêm yết trên thị trường chứng khoán để tăng cường chức năng giám sát của cổ đông đại chúng và tuân thủ kỷ luật thị trường.


- Xin trân trọng cảm ơn ông!


>>>Xóa dần độc quyền từ chiếc xe thang


Theo Thanh Huyền



Đất Việt

Tag :

  • gplus
  • pinterest
Bình luận (0)
Đánh giá:

Kinh doanh kém, xin ưu đãi: Vietnam Airlines làm chuyện ngược đời!

"VNA nếu muốn xin ưu đãi thì trước hết phải cho thấy rằng anh đáng được thưởng và phải thể hiện rõ ở kết quả tài chính tốt"


Kinh doanh kem, xin uu dai: Vietnam Airlines lam chuyen nguoc doi!


"VNA neu muon xin uu dai thi truoc het phai cho thay rang anh dang duoc thuong va phai the hien ro o ket qua tai chinh tot"


TS Do Thien Anh Tuan Giang vien Chuong trinh Giang day Kinh te Fulbright neu quan diem truoc nhung de xuat xin them co che uu dai cua Vietnam Airlines dua ra, sau khi thay ty suat loi nhuan tinh theo tong doanh thu 6 thang dau nam qua thap.


Kho chap nhan chuyen nguoc doi


PV:- Thua ong, trong bao cao tong ket cua VNA, tong doanh thu 6 thang dau nam 2014 uoc dat gan 28.000 ti dong, dat 48,5% ke hoach nam. Cho du doanh thu kha cao, nhung loi nhuan truoc thue cua VNA du kien chi dat 100 ti dong. Nhu vay, ty suat loi nhuan neu tinh toan tren von so huu (ROA), chi khoang 1,05%, chua ke neu tinh toan tren tong von tai san hien co (ROE) thi chi khoang 0,17%, ty suat sinh loi tren doanh thu (ROS) thi chi khoang 0,35%, do la con so duoc danh gia la qua thap, chung ta phai nhin nhan danh gia kinh doanh nay cua VNA ra sao?


Voi rat nhieu uu dai duoc huong nhu doc quyen hang khong, giu lai toan bo nguon thu sau phat hanh co phieu CPH, tiep tuc duoc bao lanh mien phi de vay..., the nhung VNA lai co loi nhuan sut giam nhu vay thi phai xem lai cach lam an hien tai cua VNA hay khong? Vi sao a?


TS Do Thien Anh Tuan: - Chi so ROE, ROA tren day chi la con so duoc tinh toan dua theo tong doanh thu cua 6 thang dau nam, con neu muon tinh ca nam de nhin nhan khach quan thi co the nhan doi con so do len. Nhung dieu dang noi o day la ca khi nhan doi roi con so nay van thap.


Ngay den ty suat ROS nhu vay la cuc ky thap, no cho thay rang nang luc quan tri cua VNA la rat kem, boi vi ROS bang 1 tru di ty suat chi phi, boi vay neu nhu ROS thap thi ty suat chi phi rat cao.


Ben canh do, thuc trang nay con cung co them van de ma rat nhieu nguoi da phe phan tu truoc den nay, do chinh la nang luc van hanh, nang luc quan ly va dong co tiet giam chi phi cua VNA cuc ky kem, noi cach khac VNA khong co nhieu dong co tiet giam chi phi, nang cao hieu qua hoat dong va gia tang ty suat doanh loi (ROS).


Chinh vi vay, viec VNA de nghi xin duoc uu dai, xin duoc mien giam thue, gia dich vu hang khong... no cho thay mot dieu nguoc doi. Cung giong nhu mot dua tre di hoc, duoc 10 diem thi moi dam gio tay ra xin thuong cai nay, cai kia, nhung neu bi diem 0 hoac diem kem thi chac chan se an don, se khong bao gio co chuyen duoc xin cai nay, cai kia, chac chan chuyen nguoc doi do khong bao gio xay ra.


Vi vay, VNA neu muon xin uu dai thi truoc het phai cho thay rang anh dang duoc thuong va phai the hien ro o ket qua tai chinh tot. O day, trong khi ket qua tai chinh ngheo nan ma cung ngua tay xin uu dai thi cuc ky kho chap nhan duoc voi loi lam an, tu duy cua VNA cung nhu ngay ca mot so co quan quan ly nha nuoc.


Nhung van de lam dau dau hien nay la tai sao tinh trang nhu vay no van dang dien ra, chu khong phai rieng la viec VNA di xin co che. Tai sao lai co tinh trang nguoc doi, lam an kem hieu qua lai xin thuong, lam an co hieu qua thi khong duoc thuong. Hon nua, chung nao ma van con co che khuyen khich nguoc doi nhu vay thi cac Doanh nghiep nha nuoc (DNNN) noi chung va VNA noi rieng se con co dong co tiep tuc xin uu dai, de ngay cang kem hieu qua hon.


PV:- Du doan duoc viec loi nhuan se con sut giam, VNA da xin them hang loat co che tu Bo GTVT. Cu the, la giam 25% gia cac dich vu hang khong ap dung cho VNA trong nam 2014, xin giam muc thue xuat nhap khau xang dau...The nhung, cung giong nhu EVN, Petrolimex, viec xin them uu dai cua VNA thuc chat la xin them tien cua nha nuoc, nghia la lam an thua lo, lai it thi lai co quyen mo vao tui dan lay tien. Chung ta phai hieu kieu kinh doanh nhu vay la ra sao, thua ong?


TS Do Thien Anh Tuan: - Toi nghi kieu kinh doanh nhu vay la kieu kinh doanh phi thi truong, tuc la cac DNNN duoc nha nuoc che cho, bao ho, cung chieu nhu “ap trung”. Chinh vi vay, moi dan den tinh trang khi dua con cua minh bi thuong thi nha nuoc co dong co chia tay ra cuu. Ma nha nuoc, o day la cac co quan quan ly nha nuoc, khong hieu hoac co tinh khong hieu rang tien bo ra cuu, hoac ho tro uu dai la tien cua dan chu khong phai tien cua ban than nguoi dua ra quyet dinh uu dai hay giai cuu.


O cac nuoc co nen tang the che tot nhu cac nuoc phuong Tay khi mot nguoi cong chuc nao dong den tui tien ngan sach ho luon y thuc trach nhiem voi nhung nguoi nop thue. Con chung ta, van de liem chinh, liem khiet qua kem, cho nen ban than nhung nguoi co tham quyen duyet cac khoan uu dai nay, ho khong nghi rang quyet dinh cua ho lien quan den loi ich va noi dau cua nguoi dan boi vi khong phai tien cua ho. Chinh vi vay moi dan den tinh trang tien co san trong ngan sach thi cu the ma nghi cach chi tieu va ban phat.


Do la toi con chua noi den van de tham nhung hay tieu cuc o day, ban than duoc quyen cap, phat nhu vay la ho da tang quyen trong the thuong luong cua minh len rat lon, nen luon muon duy tri quyen duoc cap, quyen duoc cho.


Trong truong hop nhu vay thi nguoi di xin cung co dong co de tiep tuc di xin, vi do la tien cua dan chu khong phai tien cua rieng ai, dan den tinh trang cu lo thi keu, loi thi “bo tui”, cuc ky kho chiu voi cach kinh doanh kieu phi thi truong nhu vay.


Kinh doanh theo kieu thi truong la gi? Triet ly rat don gian do la “loi an lo chiu”. Da kinh doanh lo thi phai chiu, phai pha san, nhung o VN, nhieu DNNN van duoc tro cap rat nhieu, khong phai doi dien voi gia thi truong trong bat ky yeu to dau vao nao. Vi du nhu gia xang dau, von tin dung, dat dai, tai nguyen, lai suat, ty gia, vay von uu dai gia re, vay nuoc ngoai thi duoc bao hiem ve rui ro ty gia. Cu the, nhu VNA ngoai cac uu dai ve chinh sach, thi gan day khi ky hop dong mua may bay lai duoc cac ngan hang thuong mai nha nuoc cap von, voi muc chi phi tai tro thap hon nhieu so voi cac DN khac di vay.


Dieu dang noi, voi su uu dai nhu vay nhung ket qua thu duoc lai qua ngheo nan, do la mot su te hai khong the chap nhan duoc trong dieu kien chung ta dang huong den mot nen kinh te thi truong nhu no luc ma Chinh phu dang co gang gay dung.


Ban than VNA khong the dung vung neu canh tranh cong bang


PV:- Mot van de khac, do chinh la neu de xuat xin co che uu dai cua VNA duoc chap nhan thi chac chan se anh huong toi quyen loi cua cac hang bay khac, nghia la them dung tung vi the doc quyen cua VNA, vay thi phai ung xu ra sao trong truong hop nay cho dung, thua ong?


TS Do Thien Anh Tuan: - Nhu chung ta thay hien nay VNA dang giu the doc quyen trong viec khai thac cac duong bay trong nuoc va ke ca mot so duong bay quoc te den Viet Nam. O Viet Nam hien cung co mot so hang hang khong tu nhan vi du nhu Vietjet Air, Jetstar Pacific... nhung cung chi la de “phu hoa” cho cai goi la “thi truong hang khong” chu nhung hang nay khong the canh tranh duoc voi VNA. Can luu y rang, viec cac hang hang khong nay khong the canh tranh duoc voi VNA chua han vi ban than “khong the” canh tranh ma la “khong duoc” phep canh tranh.


Truoc day, mot so hang hang khong tu nhan nhu Air Mekong hay hang hang khong cua Nhac si Ha Dung (Indochina Airlines) cung da chet vi loi the doc quyen cua VNA cung nhu nhieu ly do mang tinh “bep nuc” khac.


Dieu nay cho thay rang, neu nhu tiep tuc duoc uu dai, VNA con bop chet thi truong hang khong cua VN chung ta, chac chan nhu vay. He qua la tinh trang muc gia cac chuyen bay noi dia se ngay cang dat do va deu dang dat muc tran ma Cuc Hang khong quy dinh. Kha nang trong thoi gian toi, VNA se con tiep tuc tang gia, dac biet doi voi cac chuyen bay noi dia, neu nhu muc gia tran duoc Cuc Hang khong dieu chinh tang len.


Khong the chap nhan chuyen VNA xin them co che uu dai

Khong the chap nhan chuyen VNA xin them co che uu dai


Noi vay de biet van de cua chung ta hien nay la gi, neu nhu bay gio CPH, nha nuoc giam ty le so huu cua VNA xuong va thu hoi cac dac quyen, xoa bo che do tro cap va bao ho toi khong tin rang VNA co the canh tranh.


Ly do don gian la ban than VNA von da khong co kha nang canh tranh, viec ho co duoc vi the nhu hien nay la dua vao loi the doc quyen va nhung tro cap, uu dai, bao ho cua nha nuoc danh cho. Vi vay, neu nhu bay gio mo cua CPH va tu do hoa hoan toan thi truong dich vu hang khong thi toi tin rang voi nang luc quan tri yeu kem co huu cua VNA ho kho dung vung trong dieu kien canh tranh quoc te.


PV:- Viec xin them co che uu dai nay xay ra trong boi canh VNA dang tien hanh cong cuoc co phan hoa, tham chi cau chuyen CPH cua doanh nghiep nay con dang gay ra nhieu tranh cai. Co y kien chuyen gia cho rang, nha nuoc van nam co phan chi phoi va van uu dai, ho tro VNA theo dung nhu de xuat co phan hoa ma ho dua ra. Cho nen thuc chat day la cach thu hut them tien tu nguoi dan vao dau tu cho doanh nghiep nha nuoc. CPH nhung van can su bao boc, nhu vay thi viec CPH se ra sao? Ket qua, chung ta co the nhin thay truoc se that bai nhu the nao, thua ong?


TS Do Thien Anh Tuan: - CPH kieu Viet Nam thi cuoi cung cung se that bai. Van de thu nhat, neu nhu nha nuoc giam ty le so huu xuong duoi 50%, thay vi 75% nhu phuong an CPH de xuat, tru khi VNA tim duoc cac doi tac chien luoc tot lam thay doi han bo mat quan tri doanh nghiep, de co the hoach dinh, xay dung lai chien luoc phat trien, neu khong, thi viec nha nuoc giam ty le so huu xuong thap se di kem voi do la cat giam cac uu dai, thi toi nghi vai tro va vi the cua VNA se ngay cang suy yeu.


Van de thu hai, neu nhu nha nuoc van nam giu ty le so huu 75%, di kem voi do la duy tri cac uu dai, tro cap thi chac chan VNA se song nhu hien nay dang song. Dieu do dong hanh voi viec, chac chan thi truong hang khong VN van bi tinh the doc quyen nhu hien nay. Voi chat luong dich vu thap, gia ca thi cao, nghich ly la nguoi trong nuoc dang bao cap, tra tien tro cap cheo cho nguoi nuoc ngoai va cac chuyen bay quoc te.


Giai phap hien nay nam o cho, thu nhat, nha nuoc phai giam co phan chi phoi xuong. Thu hai moi duoc cac doi tac, nha dau tu chien luoc, co tiem luc tai chinh manh, co nang luc quan tri tot, co chien luoc kinh doanh bai ban, tham gia vao de tai cau truc VNA, moi giup VNA thanh mot DN canh tranh hon.


Nhung di kem vao do, phai tao ra mot moi truong canh tranh trong linh vuc cung cap dich vu hang khong, manh dan cho phep cac hang hang khong khac co quyen khai thac cac chuyen bay noi dia rong rai hon, co the giam phu thuoc vao vai tro cua VNA, nho vao do moi giup cho cac hang hang khong, co dong co nang cao nang luc phuc vu, chat luong dich vu cung nhu muc gia canh tranh.


No cung tuong tu nhu moi truong canh tranh vien thong hien nay o VN, chung ta thay rang nha nuoc van nam co phan cua mot so hang nhu VNPT, Mobifone, Viettel, nhung thi truong vien thong lai dang rat thanh cong nhin o mot phuong dien nao do. Yeu to chinh o day la moi truong canh tranh, chinh moi truong nay tao ra suc ep buoc cac DN phai doi moi nang cao chat luong khong ngung.


Trong hang khong cung vay, van de quan trong la phai tao ra moi truong canh tranh, Vietjet Air, Jestar Parcific chua bao gio va khong the la doi thu canh tranh cua VNA trong hien tai, cang khong the la doi thu cua VNA trong tuong lai neu nhu chung nao nha nuoc con nuoi duong VNA, ban cho ho dac quyen, tro cap nhu cac de xuat gan day. Va cuoi cung ket cuc se la chat luong hang khong ngay cang di xuong, gia ca dich vu ngay cang tang len.


Phai giam manh ty le so huu cua nha nuoc khi CPH


PV:- Mot van de cung dang duoc quan tam do chinh la viec dinh gia tai san khi tien hanh CPH doanh nghiep. Cung co nhieu y kien cho rang hien nay khau dinh gia con map mo, chua ro gia tri thuc, tham chi con khong biet dinh gia tren co so nao, co loi ich nhom trong co phan hoa cac doanh nghiep, tap doan nha nuoc ma cu the la VNA hay khong? Trong truong hop cua VNA chung ta phai nhin nhan ra sao?


TS Do Thien Anh Tuan: - Chung ta thay dinh gia la mot khia canh ky thuat nhung trong dieu kien VN, doi voi cac DNNN no khong don thuan chi la khia canh ky thuat.


Voi DN tu nhan viec dinh gia mot DN da la kho khan roi thi dinh gia mot DNNN cang kho khan hon. Cai kho khan trong viec dinh gia DNNN xuat phat tu mot so ly do: Thu nhat, do cac DNNN nay khong co co so so sanh phu hop, vi mot trong cac tieu chi, phuong phap dinh gia la so sanh, nhung cac DNNN hoat dong trong mot nganh, mot linh vuc nao do ma nhieu khi khong co tieu chi phu hop nao de co the so sanh voi cac DN tuong tu trong nganh, vi vay rat kho de dinh gia. Tuy nhien, thuc ra thi ly do nay khong phai la ly do quan trong nhat.


Thu hai, do thuc trang ve phan tan tai san trong cac DNNN noi chung, khong rieng gi VNA, tai san cong, tai san nha nuoc khong duoc hach toan ro rang, no nam phan tan trong rat nhieu nhung don vi chiu trach nhiem quan ly khac nhau ma ban than cac co quan nay khong phai la chu so huu, chinh vi vay khi dinh gia nguoi ta co the tim cach dua vao hoac dua ra khoi so sach.


Nhung yeu to quyet dinh o day chinh la loi ich nha nuoc khong ro rang. Neu nhu mot DN tu nhan thi thi truong se dinh gia, nhung DNNN lai co quan diem loi ich cong, do la chua ke cac Bo, nganh lai co quan diem loi ich Bo, nganh, hay ke ca van de nguoi ta noi la loi ich nhom. Chinh vi loi ich khac nhau nhu vay dan den giang co, va chinh su giang co nay no moi tao ra su khong ro rang, map mo trong viec quyet dinh muc gia CPH.


Chinh phu neu quan diem phai dam bao khong duoc that thoat tai san nhung khong co thong ke, danh gia mot cach toan dien, day du ve toan bo tai san nha nuoc da cap phat cho cac DNNN noi chung, cung nhu VNA noi rieng. Dieu nay dan toi viec “tranh sang tranh toi” va tinh trang viec dinh gia co nguy co cung khong ro rang, tao ra su nghi ngo rang tai san nha nuoc lai tiep tuc bi that thoat. Ro rang la lo ngai do la co co so.


Nhung cho den hien nay, nha nuoc gan nhu chua co mot phuong an hieu qua nao de quan ly tot tai san von da bi phan tan rat nhieu. Chinh nang luc quan ly tai san va von nha nuoc yeu nen moi dan den nguy co that thoat chu khong rieng gi nguy co that thoat tai san chi phat sinh o khau dinh gia doanh nghiep CPH.


Tat nhien viec dinh gia la cong doan cuoi trong qua trinh xac dinh gia tri CPH. Nhung chuyen that thoat tai san nha nuoc khong chi den tu cong doan do ma den tu qua trinh quan ly tai san cong noi chung tu truoc den nay, cho den ca giai doan dua ra phuong an CPH.


PV:- Neu duoc tu van cho Bo GTVT ve de xuat xin co che uu dai lan nay cua VNA, ong se tu van Bo dua ra quyet dinh the nao?


TS Do Thien Anh Tuan: - Toi nghi rat don gian, chi co mot giai phap o day la khong co uu dai nao ca, cac DN muon duoc thuong thi phai the hien tren ket qua kinh doanh tot, do la chat luong dich vu ngay cang cao, do chinh la muc gia ngay cang canh tranh hon, dat duoc yeu cau do, thi nha nuoc co the xem xet cho mot so uu dai.


Nguoc lai, nha nuoc phai thu hoi doc quyen, hop ly hoa cac khoan tro cap, bao ho. Hop ly hoa o day co nghia la di kem voi viec cap phat cac hinh thuc bao ho, tro cap thi phai co rang buoc ve ket qua hoat dong, chu khong phai tro cap vo dieu kien. Nhung rang buoc hoat dong phai co thang do, de danh gia duoc chu khong phai ket qua hoat dong dien giai theo cach nao do tuy theo y kien chu quan cua nguoi bao cao.


Nhu VNA mac du ket qua tai chinh nhu vay, ho cung co the dien giai theo cach khac de thay rang ho van hoat dong hieu qua, gia du ho co the noi, nam 2013 da dam bao duoc cong tac an toan bay, giam so luot huy chuyen, cham chuyen hay cai gi khac dai loai nhu vay. Co nghia la nguoi ta co the lay rat nhieu ly do de dien giai ket qua hoat dong kem cua minh thanh tot. Cho nen phai co tieu thuc danh gia ket qua hoat dong phu hop, khong dap ung duoc thi cac che do tro cap, bao ho phai bi thu hoi.


Nhung lanh dao cua DNNN cung nhu VNA can bi cach chuc hoac chiu trach nhiem phap ly chu khong phai “ha canh mem”. Trong tuong lai cac DNNN cung nhu VNA can phai doi dien voi gia thi truong, nhu lai suat, ty gia, tien thue dat... nhu cac doanh nghiep tu nhan khac.


Trong tuong lai phai day nhanh tien do CPH va giam manh ty le so huu cua nha nuoc trong cac nganh ma nha nuoc da co quan diem khong can nam giu co phan chi phoi. Doanh nghiep sau CPH can phai co lo trinh som niem yet tren thi truong chung khoan de tang cuong chuc nang giam sat cua co dong dai chung va tuan thu ky luat thi truong.


- Xin tran trong cam on ong!


>>>Xoa dan doc quyen tu chiec xe thang


Theo Thanh Huyen



Dat Viet

RẤT NHIỀU SẢN PHẨM

SẢN PHẨM PHONG PHÚ

Đa dạng hàng trăm ngàn

CÁC THƯƠNG HIỆU NỔI TIẾNG

THÔNG TIN ĐA DẠNG

Chi tiết từng loại hàng

TIN TỨC CẬP NHẬT

TIN KINH TẾ

Các tin cập nhật liên tục

HỖ TRỢ NHANH CHÓNG

HỖ TRỢ NHANH CHÓNG

Tư vẫn miễn phí, nhiệt tình

Cần Mua Bán ? www.canmuaban.net Hà Nội, Việt Nam 75 Đinh Tiên Hoàng VN-HN 10000 VN ‎0900000000