Tìm điểm cân bằng

   0   0  
  • gplus
  • pinterest
Nguyên Phó thủ tướng Vũ Khoan vẫn luôn trăn trở với một câu hỏi hóc búa: làm sao cân bằng giữa tăng trưởng và công bằng xã hội.
Tìm điểm cân bằng

 Nhà nước quá chú trọng tăng trưởng, mà không chú ý tới công bằng xã hội thì gây ra bất ổn. Ngược lại, quá chú ý đến phúc lợi xã hội mà coi nhẹ tăng trưởng thì kinh tế trì trệ.


Có lần, ông Khoan đem câu hỏi này tham vấn nguyên Thủ tướng Singapore Lý Quang Diệu, song cũng không nhận được câu trả lời thỏa đáng.


Niềm băn khoăn của nguyên phó thủ tướng được đặt ra trong bối cảnh mô hình thị trường tự do đang lâm vào bế tắc, mà biểu hiện rõ nhất là phong trào chiếm phố Wall ở Mỹ, và hàng loạt quốc gia châu Âu đang lâm vào cảnh vỡ nợ. Ông Khoan đặt câu hỏi: “Trong bối cảnh quốc tế đó, Việt Nam chọn mô hình nào? Mô hình của chúng ta giờ đã có vấn đề rồi”. Câu hỏi của nguyên phó thủ tướng cũng là trọng tâm một cuộc tham vấn gần đây của Ủy ban Kinh tế Quốc hội phối hợp với trường Đại học Kinh tế Quốc dân về mô hình tăng trưởng kinh tế cho giai đoạn 10 năm tới.


Nổi lên vấn đề xã hội


Tiến sĩ Phạm Hồng Chương và các đồng sự ở trường Đại học Kinh tế Quốc dân ghi nhận quan điểm “tăng trưởng kinh tế phải gắn liền với đảm bảo tiến bộ và công bằng xã hội” đã được đưa vào nhiều văn kiện, nghị quyết. Tuy vậy, ông nói: “Còn có những khoảng cách lớn giữa quan điểm và hành động, đó là chưa kể đến một số sai lầm ngay từ chiến lược phát triển quốc gia”. Ông nói: “Việt Nam đã đạt được tốc độ tăng trưởng cao, nhưng chúng ta đã lựa chọn con đường chấp nhận tăng trưởng bằng mọi giá”. Hệ lụy của chiến lược đó đang để lại dấn ấn rõ nét tới xã hội và môi trường. Một nghiên cứu của ông Chương và các đồng nghiệp chỉ ra rằng có 4,6% lao động ở thành thị thất nghiệp và 20% lao động ở nông thôn chưa được sử dụng. Như vậy, tỷ lệ trên tương ứng với trên 10 triệu lao động thất nghiệp hoàn toàn. “Rõ ràng, lợi thế về nguồn lao động dồi dào ở Việt Nam đang bị lãng phí nghiêm trọng”, ông nói.


Hơn nữa, thành tựu xóa đói giảm nghèo vẫn còn nhiều thách thức. Tỷ lệ nghèo đói của Việt Nam sẽ tăng lên mức 20% theo chuẩn mới, thay vì khoảng 11% theo chuẩn cũ. Tỷ lệ này, theo nhóm nghiên cứu, sẽ cao gấp 2-3 lần, nếu tính theo chuẩn mới của thế giới ở mức 1,25 đô la/người/ngày.


Ở bình diện quốc tế, nhóm nghiên cứu trích dẫn số liệu của IMF năm 2010, theo đó, quy mô GDP bình quân đầu người của Việt Nam đạt 1.061 đô la Mỹ theo tỷ giá hối đoái và 2.948 đô la Mỹ theo sức mua tương đương (PPP). Đây là những chỉ số thấp xa so với mức bình quân chung của khu vực, cũng như của thế giới. Nhóm nghiên cứu của Tiến sĩ Chương nhận xét dù Việt Nam đã chuyển sang nước có thu nhập trung bình sau hơn 25 năm đổi mới, song xét về nhiều mặt, động thái tăng trưởng của nền kinh tế chưa thể hiện rõ quyết tâm và khả năng thoát khỏi nguy cơ tụt hậu. Hơn nữa, trong vài năm gần đây còn bộc lộ một số vấn đề về tính bền vững trong quá trình tăng trưởng. Ông Chương nhận xét nếu Việt Nam không có nỗ lực đột phá hơn nữa, thì khả năng đuổi kịp Trung Quốc và các quốc gia khác trong khu vực là “viễn cảnh xa vời”.


Ghi nhận những đánh giá này, nguyên Phó thủ tướng Vũ Khoan cho rằng đã xuất hiện một số hiện tượng xã hội nghiêm trọng. “Có những người trở nên giàu có quá mức không phải nhờ sản xuất kinh doanh, mà là móc túi của dân thôi”, ông nói.


Ở một khía cạnh khác, theo nguyên Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Đức Kiên, có ba đặc thù tiêu dùng của người Việt Nam đã giúp đất nước không chìm sâu vào suy thoái. Thứ nhất, các loại thức ăn, đồ uống chủ yếu Việt Nam tự cung cấp đủ, không phải nhập khẩu. Thứ hai, người Việt Nam có bản tính rất tiết kiệm, ăn hôm nay nghĩ ngày mai. Thứ ba, giữa thành thị và nông thôn, công nhân và nông dân có mối đan xen mật thiết, người ở thành thị có thu nhập giảm sút, thì có thể được ông bà, anh em ở nông thôn cho cân gạo, quả trứng để sống qua được giai đoạn khốn khó. “Qua khủng hoảng, chúng ta vẫn phát triển dương ở mức độ hợp lý. Tôi nghĩ, phải tính đến những đặc thù như thế của Việt Nam, chứ đừng nói kết quả tăng trưởng đó là do điều hành giỏi. Không phải thế. Chúng ta cần đánh giá công bằng”.


Nhóm của Tiến sĩ Chương trích dẫn một kết quả nghiên cứu về Việt Nam, rằng khi kinh tế tăng trưởng 10%, thì người nghèo chỉ có thể được hưởng lợi một phần tư số đó. Trái lại, nhóm các hộ giàu có thể hưởng lợi nhiều hơn từ các cơ hội tăng trưởng. Nhóm nghiên cứu nhận xét, trong khi tăng trưởng kinh tế góp phần to lớn vào việc xóa đói giảm nghèo thì chính nó lại làm tăng thêm khoảng cách chênh lệch giàu nghèo do thành quả tăng trưởng không được chia sẻ một cách đồng đều, mà theo hướng có lợi cho nhóm người vốn đã có cuộc sống dư dật, khá giả hơn.


Ở đây có sự đánh đổi giữa mục tiêu tăng trưởng và công bằng xã hội. Nhóm nghiên cứu kết luận, sở dĩ có tình trạng trên là do tốc độ tăng trưởng ngày càng tập trung vào các ngành thâm dụng vốn, khai thác tài nguyên và sử dụng ít lao động.


Đường dẫn về đâu


Theo nhóm nghiên cứu, dù nhiều người đã đề cập đến việc xác định rõ vai trò nhà nước trong nền kinh tế thị trường, nhưng tư duy điều hành trên thực tế vẫn thể hiện rõ sự ôm đồm, thậm chí lấn át thị trường, của Nhà nước. Thể hiện rõ nhất trong lối điều hành này là ngân sách nhà nước được phân bố và đầu tư vào những lĩnh vực mà khu vực tư nhân hoàn toàn có thể đảm nhiệm tốt. Môi trường kinh doanh vẫn tồn tại những ưu đãi dành cho các doanh nghiệp nhà nước như đấu thầu, cấp đất... mà hiệu quả kinh tế của khu vực kinh tế này rất kém. Phương thức quản lý và điều hành khu vực công vẫn dựa nhiều vào tư duy “nhà nước cai trị” hơn là “nhà nước phục vụ”.


Những giải pháp mà nhóm nghiên cứu đưa ra bao gồm giảm dần đầu tư của Nhà nước vào các lĩnh vực sản xuất kinh doanh, thu hẹp khu vực doanh nghiệp nhà nước để tăng sân chơi cho khu vực kinh tế tư nhân.


Về phần mình, ông Kiên cho rằng nên xem lại cơ chế điều hành tập thể. Ông Kiên nói: “Có thành tích thì tập thể và cá nhân ai cũng nhận, nhưng có chuyện xảy ra thì chả có ai”.


Trong khi đó, chuyên gia Võ Đại Lược cho rằng nếu chúng ta không dựa vào thể chế, vào khoa học công nghệ và sử dụng nhân tài, thì đất nước này khó phát triển tốt được.


Thể chế đó, theo ông Lược, được thể hiện ở hệ thống luật pháp, bộ máy điều hành và phương thức điều hành. Ông cho rằng, hệ thống luật pháp của Việt Nam đang rất bất ổn khi có luật đất đai mà khiếu kiện vẫn tràn lan, có luật đầu tư mà đầu tư lại lãng phí, có luật phá sản mà chẳng mấy doanh nghiệp phá sản. Ông Lược cho rằng cần phải đổi mới hệ thống từ kinh nghiệm của các nước đi trước. “Chúng ta không có cách gì tốt hơn là đi theo con đường mà nhân loại đã đi, các nước tiên tiến nhất đã đi”.


Bên cạnh đó, theo ông Lược, hệ thống lương và rất nhiều rào cản khác trong bộ máy nhà nước đang loại bỏ người tài. Ông nói: “Chúng ta nhìn thấy, các anh giỏi nhất đều bỏ nhà nước ra làm tư cả. Bất cập như thế thì lấy đâu ra người giỏi để làm chính sách tốt và điều hành tốt được. Cho nên nhiều điều chúng ta muốn mà không làm được”.


Kết luận của nhóm nghiên cứu, và góp ý của các chuyên gia, hiển nhiên, chẳng có gì mới so với nhận thức chung gần đây. Tuy nhiên, đây là bản báo cáo đề tài cấp nhà nước được gửi chính thức cho Ủy ban Kinh tế, cơ quan quan trọng của Quốc hội. Tuy nhiên, nhiều người bày tỏ sự lo ngại những góp ý này liệu sẽ được tiếp nhận đến đâu. Tiến sĩ Chương nói: “Không ai chịu trách nhiệm cụ thể về các vấn đề nghiêm trọng đang diễn ra”. Nguyên Bộ trưởng Thương mại Trương Đình Tuyển bổ sung thêm: “Vấn đề là những người làm thì không ngồi đây và không nghe chúng ta”.


Theo Tư Hoàng


TBKTSG


Tag :

  • gplus
  • pinterest
Bình luận (0)
Đánh giá:

Tìm điểm cân bằng

Nguyên Phó thủ tướng Vũ Khoan vẫn luôn trăn trở với một câu hỏi hóc búa: làm sao cân bằng giữa tăng trưởng và công bằng xã hội.


Tim diem can bang


Nguyen Pho thu tuong Vu Khoan van luon tran tro voi mot cau hoi hoc bua: lam sao can bang giua tang truong va cong bang xa hoi.


 Nha nuoc qua chu trong tang truong, ma khong chu y toi cong bang xa hoi thi gay ra bat on. Nguoc lai, qua chu y den phuc loi xa hoi ma coi nhe tang truong thi kinh te tri tre.


Co lan, ong Khoan dem cau hoi nay tham van nguyen Thu tuong Singapore Ly Quang Dieu, song cung khong nhan duoc cau tra loi thoa dang.


Niem ban khoan cua nguyen pho thu tuong duoc dat ra trong boi canh mo hinh thi truong tu do dang lam vao be tac, ma bieu hien ro nhat la phong trao chiem pho Wall o My, va hang loat quoc gia chau Au dang lam vao canh vo no. Ong Khoan dat cau hoi: “Trong boi canh quoc te do, Viet Nam chon mo hinh nao? Mo hinh cua chung ta gio da co van de roi”. Cau hoi cua nguyen pho thu tuong cung la trong tam mot cuoc tham van gan day cua Uy ban Kinh te Quoc hoi phoi hop voi truong Dai hoc Kinh te Quoc dan ve mo hinh tang truong kinh te cho giai doan 10 nam toi.


Noi len van de xa hoi


Tien si Pham Hong Chuong va cac dong su o truong Dai hoc Kinh te Quoc dan ghi nhan quan diem “tang truong kinh te phai gan lien voi dam bao tien bo va cong bang xa hoi” da duoc dua vao nhieu van kien, nghi quyet. Tuy vay, ong noi: “Con co nhung khoang cach lon giua quan diem va hanh dong, do la chua ke den mot so sai lam ngay tu chien luoc phat trien quoc gia”. Ong noi: “Viet Nam da dat duoc toc do tang truong cao, nhung chung ta da lua chon con duong chap nhan tang truong bang moi gia”. He luy cua chien luoc do dang de lai dan an ro net toi xa hoi va moi truong. Mot nghien cuu cua ong Chuong va cac dong nghiep chi ra rang co 4,6% lao dong o thanh thi that nghiep va 20% lao dong o nong thon chua duoc su dung. Nhu vay, ty le tren tuong ung voi tren 10 trieu lao dong that nghiep hoan toan. “Ro rang, loi the ve nguon lao dong doi dao o Viet Nam dang bi lang phi nghiem trong”, ong noi.


Hon nua, thanh tuu xoa doi giam ngheo van con nhieu thach thuc. Ty le ngheo doi cua Viet Nam se tang len muc 20% theo chuan moi, thay vi khoang 11% theo chuan cu. Ty le nay, theo nhom nghien cuu, se cao gap 2-3 lan, neu tinh theo chuan moi cua the gioi o muc 1,25 do la/nguoi/ngay.


O binh dien quoc te, nhom nghien cuu trich dan so lieu cua IMF nam 2010, theo do, quy mo GDP binh quan dau nguoi cua Viet Nam dat 1.061 do la My theo ty gia hoi doai va 2.948 do la My theo suc mua tuong duong (PPP). Day la nhung chi so thap xa so voi muc binh quan chung cua khu vuc, cung nhu cua the gioi. Nhom nghien cuu cua Tien si Chuong nhan xet du Viet Nam da chuyen sang nuoc co thu nhap trung binh sau hon 25 nam doi moi, song xet ve nhieu mat, dong thai tang truong cua nen kinh te chua the hien ro quyet tam va kha nang thoat khoi nguy co tut hau. Hon nua, trong vai nam gan day con boc lo mot so van de ve tinh ben vung trong qua trinh tang truong. Ong Chuong nhan xet neu Viet Nam khong co no luc dot pha hon nua, thi kha nang duoi kip Trung Quoc va cac quoc gia khac trong khu vuc la “vien canh xa voi”.


Ghi nhan nhung danh gia nay, nguyen Pho thu tuong Vu Khoan cho rang da xuat hien mot so hien tuong xa hoi nghiem trong. “Co nhung nguoi tro nen giau co qua muc khong phai nho san xuat kinh doanh, ma la moc tui cua dan thoi”, ong noi.


O mot khia canh khac, theo nguyen Pho chu tich Quoc hoi Nguyen Duc Kien, co ba dac thu tieu dung cua nguoi Viet Nam da giup dat nuoc khong chim sau vao suy thoai. Thu nhat, cac loai thuc an, do uong chu yeu Viet Nam tu cung cap du, khong phai nhap khau. Thu hai, nguoi Viet Nam co ban tinh rat tiet kiem, an hom nay nghi ngay mai. Thu ba, giua thanh thi va nong thon, cong nhan va nong dan co moi dan xen mat thiet, nguoi o thanh thi co thu nhap giam sut, thi co the duoc ong ba, anh em o nong thon cho can gao, qua trung de song qua duoc giai doan khon kho. “Qua khung hoang, chung ta van phat trien duong o muc do hop ly. Toi nghi, phai tinh den nhung dac thu nhu the cua Viet Nam, chu dung noi ket qua tang truong do la do dieu hanh gioi. Khong phai the. Chung ta can danh gia cong bang”.


Nhom cua Tien si Chuong trich dan mot ket qua nghien cuu ve Viet Nam, rang khi kinh te tang truong 10%, thi nguoi ngheo chi co the duoc huong loi mot phan tu so do. Trai lai, nhom cac ho giau co the huong loi nhieu hon tu cac co hoi tang truong. Nhom nghien cuu nhan xet, trong khi tang truong kinh te gop phan to lon vao viec xoa doi giam ngheo thi chinh no lai lam tang them khoang cach chenh lech giau ngheo do thanh qua tang truong khong duoc chia se mot cach dong deu, ma theo huong co loi cho nhom nguoi von da co cuoc song du dat, kha gia hon.


O day co su danh doi giua muc tieu tang truong va cong bang xa hoi. Nhom nghien cuu ket luan, so di co tinh trang tren la do toc do tang truong ngay cang tap trung vao cac nganh tham dung von, khai thac tai nguyen va su dung it lao dong.


Duong dan ve dau


Theo nhom nghien cuu, du nhieu nguoi da de cap den viec xac dinh ro vai tro nha nuoc trong nen kinh te thi truong, nhung tu duy dieu hanh tren thuc te van the hien ro su om dom, tham chi lan at thi truong, cua Nha nuoc. The hien ro nhat trong loi dieu hanh nay la ngan sach nha nuoc duoc phan bo va dau tu vao nhung linh vuc ma khu vuc tu nhan hoan toan co the dam nhiem tot. Moi truong kinh doanh van ton tai nhung uu dai danh cho cac doanh nghiep nha nuoc nhu dau thau, cap dat... ma hieu qua kinh te cua khu vuc kinh te nay rat kem. Phuong thuc quan ly va dieu hanh khu vuc cong van dua nhieu vao tu duy “nha nuoc cai tri” hon la “nha nuoc phuc vu”.


Nhung giai phap ma nhom nghien cuu dua ra bao gom giam dan dau tu cua Nha nuoc vao cac linh vuc san xuat kinh doanh, thu hep khu vuc doanh nghiep nha nuoc de tang san choi cho khu vuc kinh te tu nhan.


Ve phan minh, ong Kien cho rang nen xem lai co che dieu hanh tap the. Ong Kien noi: “Co thanh tich thi tap the va ca nhan ai cung nhan, nhung co chuyen xay ra thi cha co ai”.


Trong khi do, chuyen gia Vo Dai Luoc cho rang neu chung ta khong dua vao the che, vao khoa hoc cong nghe va su dung nhan tai, thi dat nuoc nay kho phat trien tot duoc.


The che do, theo ong Luoc, duoc the hien o he thong luat phap, bo may dieu hanh va phuong thuc dieu hanh. Ong cho rang, he thong luat phap cua Viet Nam dang rat bat on khi co luat dat dai ma khieu kien van tran lan, co luat dau tu ma dau tu lai lang phi, co luat pha san ma chang may doanh nghiep pha san. Ong Luoc cho rang can phai doi moi he thong tu kinh nghiem cua cac nuoc di truoc. “Chung ta khong co cach gi tot hon la di theo con duong ma nhan loai da di, cac nuoc tien tien nhat da di”.


Ben canh do, theo ong Luoc, he thong luong va rat nhieu rao can khac trong bo may nha nuoc dang loai bo nguoi tai. Ong noi: “Chung ta nhin thay, cac anh gioi nhat deu bo nha nuoc ra lam tu ca. Bat cap nhu the thi lay dau ra nguoi gioi de lam chinh sach tot va dieu hanh tot duoc. Cho nen nhieu dieu chung ta muon ma khong lam duoc”.


Ket luan cua nhom nghien cuu, va gop y cua cac chuyen gia, hien nhien, chang co gi moi so voi nhan thuc chung gan day. Tuy nhien, day la ban bao cao de tai cap nha nuoc duoc gui chinh thuc cho Uy ban Kinh te, co quan quan trong cua Quoc hoi. Tuy nhien, nhieu nguoi bay to su lo ngai nhung gop y nay lieu se duoc tiep nhan den dau. Tien si Chuong noi: “Khong ai chiu trach nhiem cu the ve cac van de nghiem trong dang dien ra”. Nguyen Bo truong Thuong mai Truong Dinh Tuyen bo sung them: “Van de la nhung nguoi lam thi khong ngoi day va khong nghe chung ta”.


Theo Tu Hoang


TBKTSG


RẤT NHIỀU SẢN PHẨM

SẢN PHẨM PHONG PHÚ

Đa dạng hàng trăm ngàn

CÁC THƯƠNG HIỆU NỔI TIẾNG

THÔNG TIN ĐA DẠNG

Chi tiết từng loại hàng

TIN TỨC CẬP NHẬT

TIN KINH TẾ

Các tin cập nhật liên tục

HỖ TRỢ NHANH CHÓNG

HỖ TRỢ NHANH CHÓNG

Tư vẫn miễn phí, nhiệt tình

Cần Mua Bán ? www.canmuaban.net Hà Nội, Việt Nam 75 Đinh Tiên Hoàng VN-HN 10000 VN ‎0900000000