Quy hoạch ngành than: Thiếu thực tế

   0   0  
  • gplus
  • pinterest
Quy hoạch phát triển ngành than Việt Nam đến năm 2020, có xét triển vọng đến năm 2030, được Bộ Công Thương công bố vào cuối tháng 2-2012, dự báo khá lạc quan về nguồn than khai thác trong nước.
Quy hoạch ngành than: Thiếu thực tế
 Nhưng đằng sau những con số hoành tráng ấy là nhiều câu hỏi chờ được trả lời.

Có khả thi và hiệu quả đến đâu?


Trước đây, một số chuyên gia đã nghiên cứu và đi đến kết luận, khả năng khai thác tới hạn của ngành than Việt Nam chỉ quanh mức 60 triệu tấn mỗi năm. Nhưng theo bản quy hoạch vừa mới được công bố, từ nay đến năm 2030 sản lượng than khai thác sẽ tăng liên tục, từ 47 triệu tấn trong năm 2012 lên 58 triệu tấn vào năm 2015 và tiếp tục đạt 65 triệu rồi 75 triệu tấn vào các năm 2020 và 2030.


Việc gia tăng sản lượng khai thác là tín hiệu tốt cho nền kinh tế, nhất là khi nhu cầu cung ứng than cho các nhà máy nhiệt điện sẽ tăng vọt, dự báo lên đến 77 triệu tấn/năm vào năm 2020. Nhưng vấn đề đặt ra là các mục tiêu sản lượng nêu ra trong bản quy hoạch này có khả thi hay không; hiệu quả kinh tế ra sao và nó có tương xứng cái giá phải trả về môi trường cũng như đất canh tác nông nghiệp?


Hiện nay những mỏ than có thể khai thác lộ thiên hầu như không còn, nên việc tăng sản lượng khai thác trong những năm tới chủ yếu trông chờ vào hoạt động khai thác hầm lò. Đây là công nghệ khai thác đặc biệt khó khăn, phức tạp và không thể cho sản lượng cao như khai thác lộ thiên. Mặt khác, khai thác hầm lò đòi hỏi phải khảo sát, thăm dò kỹ lưỡng, rồi mới xây dựng mỏ và khai thác. Đấy cả là một quy trình tốn nhiều thời gian, công sức và tiền của.


Tiến sĩ Nguyễn Thành Sơn, Giám đốc Ban Quản lý các dự án than đồng bằng sông Hồng thuộc tập đoàn Công nghiệp Than và Khoáng sản Việt Nam (TKV), cho biết để thực hiện mục tiêu quy hoạch đến năm 2015, trong bốn năm tới ngành than sẽ phải thực hiện 2,23 triệu mét khoan thăm dò, tương đương khối lượng ngành này làm trong 57 năm qua! Tuy công nghệ khoan giờ đây đã phát triển hơn trước, nhưng đó vẫn là một khối lượng công việc khổng lồ. Liệu ngành than có đủ sức hoàn thành trong một thời gian rất ngắn như vậy? Nếu đây là nhiệm vụ bất khả thi, thì tất cả các con số theo sau nó về sản lượng sẽ chỉ là những mục tiêu trên giấy.


Ngay cả khi ngành than có thể huy động tổng lực để hoàn tất nhiệm vụ thăm dò, thì hiệu quả kinh tế sẽ như thế nào? Ngành than có rơi vào nguy cơ chạy theo phong trào, chạy theo mục tiêu bằng mọi giá, như từng diễn ra ở một số ngành công nghiệp khác?


Theo quy hoạch, để có thêm 18 triệu tấn than vào năm 2020, cần phải đầu tư 317.736 tỉ đồng, tức khoảng 15 tỉ đô la Mỹ theo tỷ giá hiện nay. Đây là chi phí để mở thêm 47 mỏ than mới và khai thác hết công suất 61 mỏ than hiện có, cùng với xây dựng hệ thống cơ sở hạ tầng và dịch vụ phụ trợ. Như vậy, để tăng thêm một tấn công suất khai thác, phải đầu tư tới 833 đô la Mỹ. Suất đầu tư như vậy là quá cao.


Hiện nay, suất đầu tư trung bình cho mỗi tấn công suất khai thác của TKV vào khoảng 200-240 đô la Mỹ. Với suất đầu tư đó, giá thành than thương phẩm (bao gồm chi phí lãi vay) là 1,245 triệu đồng/tấn. Nhưng nếu suất đầu tư cao hơn gấp 3,5-4 lần, thì giá thành than sẽ là bao nhiêu? Tiền bán than khi đó có lẽ không đủ để trang trải lãi vay đầu tư, nói chi đến thu hồi vốn.


Ô nhiễm môi trường cũng là vấn đề lớn và không khó để có lời giải đáp. Ông Nguyễn Thành Sơn dẫn ra một ví dụ về hợp đồng nhượng quyền khai thác một mỏ than lộ thiên có trữ lượng 30 triệu tấn cho Vietmindo, một đối tác nước ngoài, cách nay 20 năm. Lợi ích phía Việt Nam nhận được là 10% sản lượng than hàng năm, nhưng khi đối tác nước ngoài rút đi, họ để lại bãi thải đất đá 210 triệu mét khối ngổn ngang trên công trường hàng trăm héc ta.


Đã đến lúc phải tiết kiệm


Cũng như các quy hoạch ngành khác, quy hoạch phát triển ngành than vẫn còn nặng về việc phát triển công suất khai thác để đáp ứng nhu cầu thị trường. Trong khi đó, vấn đề tiết kiệm và giảm tổn thất, vốn là hướng tiếp cận hiệu quả và ít tốn kém hơn, lại hết sức mờ nhạt.


Ngành khai thác than nói riêng và khoáng sản nói chung hiện có tỷ lệ thất thoát rất lớn. Chỉ riêng việc bên cạnh những công ty khai thác chính quy, còn có hàng chục đơn vị khai thác “tận thu” để xuất khẩu, với sản lượng tận thu lên đến hàng trăm ngàn tấn than mỗi năm. Tình trạng này cho thấy sự lãng phí lớn đến mức nào.


Hiện nay, mức tổn thất than trong khai thác hầm lò lên tới 40-60%, nghĩa là phải đào hai tấn quặng mới lấy được một tấn than thương phẩm. Thiệt hại này do công nghệ khai thác lạc hậu đến nửa thế kỷ so với ngành khai thác than của Mỹ và cũng do trình độ quản lý sản xuất.


Nếu có thể giảm được một nửa tổn thất trong khai thác và nâng hiệu suất năng lượng tại các nhà máy điện, xi măng... Việt Nam vẫn có thể có thêm 18 triệu tấn than mà không cần phải mở thêm mỏ và cũng không gây hại thêm cho môi trường.


Theo Tấn Đức


TBKTSG


Tag :

  • gplus
  • pinterest
Bình luận (0)
Đánh giá:

Quy hoạch ngành than: Thiếu thực tế

Quy hoạch phát triển ngành than Việt Nam đến năm 2020, có xét triển vọng đến năm 2030, được Bộ Công Thương công bố vào cuối tháng 2-2012, dự báo khá lạc quan về nguồn than khai thác trong nước.


Quy hoach nganh than: Thieu thuc te


Quy hoach phat trien nganh than Viet Nam den nam 2020, co xet trien vong den nam 2030, duoc Bo Cong Thuong cong bo vao cuoi thang 2-2012, du bao kha lac quan ve nguon than khai thac trong nuoc.


 Nhung dang sau nhung con so hoanh trang ay la nhieu cau hoi cho duoc tra loi.

Co kha thi va hieu qua den dau?


Truoc day, mot so chuyen gia da nghien cuu va di den ket luan, kha nang khai thac toi han cua nganh than Viet Nam chi quanh muc 60 trieu tan moi nam. Nhung theo ban quy hoach vua moi duoc cong bo, tu nay den nam 2030 san luong than khai thac se tang lien tuc, tu 47 trieu tan trong nam 2012 len 58 trieu tan vao nam 2015 va tiep tuc dat 65 trieu roi 75 trieu tan vao cac nam 2020 va 2030.


Viec gia tang san luong khai thac la tin hieu tot cho nen kinh te, nhat la khi nhu cau cung ung than cho cac nha may nhiet dien se tang vot, du bao len den 77 trieu tan/nam vao nam 2020. Nhung van de dat ra la cac muc tieu san luong neu ra trong ban quy hoach nay co kha thi hay khong; hieu qua kinh te ra sao va no co tuong xung cai gia phai tra ve moi truong cung nhu dat canh tac nong nghiep?


Hien nay nhung mo than co the khai thac lo thien hau nhu khong con, nen viec tang san luong khai thac trong nhung nam toi chu yeu trong cho vao hoat dong khai thac ham lo. Day la cong nghe khai thac dac biet kho khan, phuc tap va khong the cho san luong cao nhu khai thac lo thien. Mat khac, khai thac ham lo doi hoi phai khao sat, tham do ky luong, roi moi xay dung mo va khai thac. Day ca la mot quy trinh ton nhieu thoi gian, cong suc va tien cua.


Tien si Nguyen Thanh Son, Giam doc Ban Quan ly cac du an than dong bang song Hong thuoc tap doan Cong nghiep Than va Khoang san Viet Nam (TKV), cho biet de thuc hien muc tieu quy hoach den nam 2015, trong bon nam toi nganh than se phai thuc hien 2,23 trieu met khoan tham do, tuong duong khoi luong nganh nay lam trong 57 nam qua! Tuy cong nghe khoan gio day da phat trien hon truoc, nhung do van la mot khoi luong cong viec khong lo. Lieu nganh than co du suc hoan thanh trong mot thoi gian rat ngan nhu vay? Neu day la nhiem vu bat kha thi, thi tat ca cac con so theo sau no ve san luong se chi la nhung muc tieu tren giay.


Ngay ca khi nganh than co the huy dong tong luc de hoan tat nhiem vu tham do, thi hieu qua kinh te se nhu the nao? Nganh than co roi vao nguy co chay theo phong trao, chay theo muc tieu bang moi gia, nhu tung dien ra o mot so nganh cong nghiep khac?


Theo quy hoach, de co them 18 trieu tan than vao nam 2020, can phai dau tu 317.736 ti dong, tuc khoang 15 ti do la My theo ty gia hien nay. Day la chi phi de mo them 47 mo than moi va khai thac het cong suat 61 mo than hien co, cung voi xay dung he thong co so ha tang va dich vu phu tro. Nhu vay, de tang them mot tan cong suat khai thac, phai dau tu toi 833 do la My. Suat dau tu nhu vay la qua cao.


Hien nay, suat dau tu trung binh cho moi tan cong suat khai thac cua TKV vao khoang 200-240 do la My. Voi suat dau tu do, gia thanh than thuong pham (bao gom chi phi lai vay) la 1,245 trieu dong/tan. Nhung neu suat dau tu cao hon gap 3,5-4 lan, thi gia thanh than se la bao nhieu? Tien ban than khi do co le khong du de trang trai lai vay dau tu, noi chi den thu hoi von.


O nhiem moi truong cung la van de lon va khong kho de co loi giai dap. Ong Nguyen Thanh Son dan ra mot vi du ve hop dong nhuong quyen khai thac mot mo than lo thien co tru luong 30 trieu tan cho Vietmindo, mot doi tac nuoc ngoai, cach nay 20 nam. Loi ich phia Viet Nam nhan duoc la 10% san luong than hang nam, nhung khi doi tac nuoc ngoai rut di, ho de lai bai thai dat da 210 trieu met khoi ngon ngang tren cong truong hang tram hec ta.


Da den luc phai tiet kiem


Cung nhu cac quy hoach nganh khac, quy hoach phat trien nganh than van con nang ve viec phat trien cong suat khai thac de dap ung nhu cau thi truong. Trong khi do, van de tiet kiem va giam ton that, von la huong tiep can hieu qua va it ton kem hon, lai het suc mo nhat.


Nganh khai thac than noi rieng va khoang san noi chung hien co ty le that thoat rat lon. Chi rieng viec ben canh nhung cong ty khai thac chinh quy, con co hang chuc don vi khai thac “tan thu” de xuat khau, voi san luong tan thu len den hang tram ngan tan than moi nam. Tinh trang nay cho thay su lang phi lon den muc nao.


Hien nay, muc ton that than trong khai thac ham lo len toi 40-60%, nghia la phai dao hai tan quang moi lay duoc mot tan than thuong pham. Thiet hai nay do cong nghe khai thac lac hau den nua the ky so voi nganh khai thac than cua My va cung do trinh do quan ly san xuat.


Neu co the giam duoc mot nua ton that trong khai thac va nang hieu suat nang luong tai cac nha may dien, xi mang... Viet Nam van co the co them 18 trieu tan than ma khong can phai mo them mo va cung khong gay hai them cho moi truong.


Theo Tan Duc


TBKTSG


RẤT NHIỀU SẢN PHẨM

SẢN PHẨM PHONG PHÚ

Đa dạng hàng trăm ngàn

CÁC THƯƠNG HIỆU NỔI TIẾNG

THÔNG TIN ĐA DẠNG

Chi tiết từng loại hàng

TIN TỨC CẬP NHẬT

TIN KINH TẾ

Các tin cập nhật liên tục

HỖ TRỢ NHANH CHÓNG

HỖ TRỢ NHANH CHÓNG

Tư vẫn miễn phí, nhiệt tình

Cần Mua Bán ? www.canmuaban.net Hà Nội, Việt Nam 75 Đinh Tiên Hoàng VN-HN 10000 VN ‎0900000000