Báo cáo đặc biệt của The Economist về Ba Lan: Ba Lan: Từ sân chơi thành người chơi chính

   0   0  
  • gplus
  • pinterest
Khi Ba Lan trở nên giàu có hơn và thành công hơn, vị thế của họ trên thế giới cũng được tăng cường. Ba Lan cũng tự tin hơn và mong muốn hội nhập sâu hơn.
Báo cáo đặc biệt của The Economist về Ba Lan: 
Ba Lan: Từ sân chơi thành người chơi chính

Trong thế kỷ 20, Ba Lan từng đóng vai trò quan trọng trên chính trường thế giới một vài lần: năm 1920, khi đánh bại Hồng quân, năm 1939, khi nổ những phát súng đầu tiên của chiến tranh thế giới thứ hai với người Đức ở Gdansk và năm 1980 với phong trào Đoàn kết (Solidarity). 




Tuy nhiên, phần lớn thế kỷ 20, Ba Lan chỉ là một “sân chơi” chứ không phải là một người chơi trên chính trường quốc tế. Phần lớn thời gian này, Ba Lan bị chiếm đóng  bởi quân Áo, Đức, Nga và Xô Viết. Bởi vậy, khi giành được độc lập, điều đầu tiên mà Ba Lan làm là tập trung cải cách trong nước, chuyển đổi từ nền kinh tế kế hoạch tập trung sang tự do hóa thị trường và dân chủ hơn. Người Ba Lan lúc đó rất nghèo và nhiều người cho rằng hố sâu ngăn cách với phương Tây là không thể lấp đi được. 




Mọi thứ thay đổi khi Ba Lan cùng với 9 nước khác gia nhập Liên minh châu Âu (EU) vào ngày 1/5/2004. Khi Ba Lan trở nên giàu có hơn và thành công hơn, vị thế của họ trên thế giới cũng được tăng cường. Ba Lan cũng tự tin hơn và mong muốn hội nhập sâu hơn. “10 năm sau khi gia nhập, người Ba Lan vẫn yêu mến EU và tin rằng chúng ta có thể cùng nhau làm bất cứ điều gì, mặc dù các thành viên Tây Âu vẫn đang chật vật đi qua khủng hoảng tuổi trung niên sau khi đã trải qua vài thập kỷ với EU”, Aleksander Kwansniewski – người có công đưa Ba Lan gia nhập EU – phát biểu tại lễ kỷ niệm 10 năm gia nhập EU hôm 1/5 vừa qua. 




Ba Lan: Từ sân chơi thành người chơi chính (1)


Dù thuộc đảng phái nào, các chính trị gia Ba Lan đều ủng hộ vai trò là thành viên của EU và NATO. Có tới 89% dân số nói họ muốn Ba Lan thuộc về EU – tỷ lệ cao hơn khá nhiều so với số người bỏ phiếu “đồng ý” trong cuộc trưng cầu dân ý về việc gia nhập EU năm 2003.


Khi Donald Tusk và đảng Diễn đàn công dân Civic Platform của ông lên nắm quyền năm 2007, chính sách đối ngoại của ba Lan trở nên thực dụng và thận trọng hơn, tập trung vào vai trò của Ba Lan ở EU và mối quan hệ với nước Đức. Kể cả quan hệ song phương với người láng giềng hùng mạnh là Nga cũng có lúc được cải thiện, cho tới khi khủng hoảng xảy ra ở Ukraine – quốc gia có biên giới với cả hai nước. 




Theo Josef Janning, thành viên của cơ quan đối ngoại thuộc Ủy ban châu Âu EC, nội các của ông Tusk là chính quyền đầu tiên của Ba Lan tỏ rõ thái độ ủng hộ EU và Đức. Trước đó, Ba Lan thường hoài nghi về lợi ích của việc gia nhập EU. Năm nay (là năm trước thềm bầu cử), các chính trị gia của đảng cầm quyền trước đảng của ông Tusk cũng đã mềm mỏng hơn trong các tuyên bố về chính sách đối ngoại.




Bất chấp những “vết thương” trong quá khứ, ngày nay Đức và Ba Lan đã gắn bó với nhau nhờ những lợi ích chung về cả chính trị và kinh tế. Đức vẫn là đối tác thương mại lớn nhất của Ba Lan, và một lượng lớn máy móc của Đức được xuất khẩu sang Ba Lan. “Mối quan hệ này có lợi cho cả hai bên”, Mitchell Orenstein, chuyên gia đến từ ĐH Harvard, nhận xét.




Quan hệ cá nhân giữa Thủ tướng Đức Angela Merkel và  Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk cũng rất tốt đẹp. Ông Tusk đến từ Gdansk – vùng đất thuộc về Đức cho tới khi chiến tranh thế giới thứ nhất kết thúc. Ông nói chuyện bằng tiếng Đức với bà Merkel. Trong khi đó, ông của bà Merkel là người Ba Lan.




Dẫu vậy, không phải lúc nào mối quan hệ Đức – Ba Lan cũng thuận buồm xuôi gió. Ba Lan chỉ trích sự phụ thuộc của người Đức vào khí đốt từ Nga, phản đối chính sách phi hạt nhân của Đức và gần đây nhất là sự im lặng của Đức trước thái độ của Nga ở Ukraine. Về phần mình, Đức muốn Ba Lan đưa ra cam kết rõ ràng hơn về việc gia nhập eurozone.




Các chính trị gia đối lập cho rằng ông Tusk đã bỏ quá nhiều công sức cải thiện mối quan hệ với Đức và Nga mà không chú ý tới những người láng giềng phía Đông, từ biển Baltic tới biển Đen. Họ lập luận rằng phương Tây sẽ thấy Ba Lan hữu dụng hơn nếu họ tập trung vào khu vực đó. Tuy nhiên, một số người trong đảng của ông Tusk chỉ ra rằng chính phủ Ba Lan là “lãnh đạo không chính thức” của Visegrad – một nhóm gồm cả Hungary, Slovakia và Cộng hòa Séc. Đồng thời, Ba Lan cũng là một trong những lực đẩy chính tạo nên Đối tác phương Đông – một sáng kiến của EU có mục đích đẩy mạnh quan hệ với Armenia, Azerbaijan, Belarus, Georgia, Moldova và Ukraine. Sáng kiến này bị gián đoạn vào năm ngoái, khi Ukraine không thông qua được hiệp định hợp tác với EU.




Thủ tướng và Ngoại trưởng Ba Lan đã cố gắng xây dựng mối quan hệ tốt đẹp với Nga. Ví dụ, năm 2007, họ bãi bỏ sự phản đối mà đảng cầm quyền trước đó dựng lên nhằm cản trở Nga gia nhập OECD. Đáp lại, Nga dỡ bỏ lệnh cấm nhập khẩu thịt từ Ba Lan. Quan hệ thương mại và trao đổi văn hóa được đẩy mạnh trong một thời gian. Thế nhưng mối quan hệ Nga – Ba Lan trong suốt 7 năm qua gặp không ít sóng gió. 




Năm 2008, một diễn đàn được lập ra với sự tham dự của các nhà sử học và trí thức đến từ cả hai nước được thành lập để tăng cường đối thoại về những sự kiện trong mối quan hệ Nga – Ba Lan. Trong số các sự kiện được thảo luận có cuộc chiến tranh năm 1939 và đặc biệt là vụ thảm sát ở Katyn năm 1940 khiến hàng nghìn sĩ quan Ba Lan thiệt mạng. Năm 2010, hai nước nhất trí kỷ niệm chung 70 năm kể từ ngày diễn ra sự kiện. Tuy nhiên, 3 ngày sau, chiếc máy bay chở Tổng thống Ba Lan  Lech Kaczynski gặp tai nạn thảm khốc khi sắp hạ cánh xuống sân bay Smolensk, cách Mátxcơva khoảng 400 về phía tây.




Sự kiện lớn nhất ảnh hưởng xấu đến quan hệ giữa hai nước là cuộc khủng hoảng ở Ukraine. Ngay từ đầu, Ba Lan đã ủng hộ những lệnh cấm vận áp đặt lên Nga và việc tăng cường sự hiện diện của NATO.




Ba Lan: Từ sân chơi thành người chơi chính (2)


Các sự kiện ở Ukraine đã khiến vị thế của Ba Lan ở EU và NATO được tăng cường. Cuối tháng 3 vừa qua, tuần báo Respekt của Czech chọn ảnh Ngoại trưởng Ba Lan Sikorski làm ảnh trang bìa, với tựa đề “Novy Lidr Evropy” (lãnh đạo mới của châu Âu). Nền phía sau là bản đồ Trung Âu.  Ông Sikorski cũng thường được nhắc đến như một người kế nhiệm của Catherine Ashton – người đang phụ trách chính sách đối ngoại của EU. 




Trong khi có vẻ như EU và NATO đang suy nghĩ lại về chính sách bình thường hóa quan hệ với Đông Âu, Ba Lan lại đưa ra cảnh báo về sự cần thiết phải củng cố chính sách quốc phòng và tăng chi tiêu quốc phòng. Mấy năm gần đây, dường như Mỹ đã bỏ qua Ba Lan, đặc biệt là khi Tổng thống Obama bỏ qua ý tưởng về hệ thống lá chắn tên lửa tầm xa đặt ở Czech và Ba Lan. 




Ba Lan cũng mếch lòng khi họ vẫn cần phải xin visa mới được vào Mỹ. Khi Tổng thống Obama tới thăm Ba Lan đầu tháng 6 vừa qua, ông thông báo kế hoạch chi thêm 1 tỷ USD để tăng sự hiện diện quân sự của Mỹ ở châu Âu. Đây là bước đi đúng với hướng đi của Ba Lan, nhưng thông báo này vẫn chưa thể thỏa mãn kỳ vọng của Ba Lan với nền kinh tế lớn nhất thế giới.




Thu Hương


Theo Trí Thức Trẻ/Economist


Tag :

  • gplus
  • pinterest
Bình luận (0)
Đánh giá:

Báo cáo đặc biệt của The Economist về Ba Lan: Ba Lan: Từ sân chơi thành người chơi chính

Khi Ba Lan trở nên giàu có hơn và thành công hơn, vị thế của họ trên thế giới cũng được tăng cường. Ba Lan cũng tự tin hơn và mong muốn hội nhập sâu hơn.


Bao cao dac biet cua The Economist ve Ba Lan: Ba Lan: Tu san choi thanh nguoi choi chinh


Khi Ba Lan tro nen giau co hon va thanh cong hon, vi the cua ho tren the gioi cung duoc tang cuong. Ba Lan cung tu tin hon va mong muon hoi nhap sau hon.


Trong the ky 20, Ba Lan tung dong vai tro quan trong tren chinh truong the gioi mot vai lan: nam 1920, khi danh bai Hong quan, nam 1939, khi no nhung phat sung dau tien cua chien tranh the gioi thu hai voi nguoi Duc o Gdansk va nam 1980 voi phong trao Doan ket (Solidarity). 




Tuy nhien, phan lon the ky 20, Ba Lan chi la mot “san choi” chu khong phai la mot nguoi choi tren chinh truong quoc te. Phan lon thoi gian nay, Ba Lan bi chiem dong  boi quan Ao, Duc, Nga va Xo Viet. Boi vay, khi gianh duoc doc lap, dieu dau tien ma Ba Lan lam la tap trung cai cach trong nuoc, chuyen doi tu nen kinh te ke hoach tap trung sang tu do hoa thi truong va dan chu hon. Nguoi Ba Lan luc do rat ngheo va nhieu nguoi cho rang ho sau ngan cach voi phuong Tay la khong the lap di duoc. 




Moi thu thay doi khi Ba Lan cung voi 9 nuoc khac gia nhap Lien minh chau Au (EU) vao ngay 1/5/2004. Khi Ba Lan tro nen giau co hon va thanh cong hon, vi the cua ho tren the gioi cung duoc tang cuong. Ba Lan cung tu tin hon va mong muon hoi nhap sau hon. “10 nam sau khi gia nhap, nguoi Ba Lan van yeu men EU va tin rang chung ta co the cung nhau lam bat cu dieu gi, mac du cac thanh vien Tay Au van dang chat vat di qua khung hoang tuoi trung nien sau khi da trai qua vai thap ky voi EU”, Aleksander Kwansniewski – nguoi co cong dua Ba Lan gia nhap EU – phat bieu tai le ky niem 10 nam gia nhap EU hom 1/5 vua qua. 




Ba Lan: Tu san choi thanh nguoi choi chinh (1)


Du thuoc dang phai nao, cac chinh tri gia Ba Lan deu ung ho vai tro la thanh vien cua EU va NATO. Co toi 89% dan so noi ho muon Ba Lan thuoc ve EU – ty le cao hon kha nhieu so voi so nguoi bo phieu “dong y” trong cuoc trung cau dan y ve viec gia nhap EU nam 2003.


Khi Donald Tusk va dang Dien dan cong dan Civic Platform cua ong len nam quyen nam 2007, chinh sach doi ngoai cua ba Lan tro nen thuc dung va than trong hon, tap trung vao vai tro cua Ba Lan o EU va moi quan he voi nuoc Duc. Ke ca quan he song phuong voi nguoi lang gieng hung manh la Nga cung co luc duoc cai thien, cho toi khi khung hoang xay ra o Ukraine – quoc gia co bien gioi voi ca hai nuoc. 




Theo Josef Janning, thanh vien cua co quan doi ngoai thuoc Uy ban chau Au EC, noi cac cua ong Tusk la chinh quyen dau tien cua Ba Lan to ro thai do ung ho EU va Duc. Truoc do, Ba Lan thuong hoai nghi ve loi ich cua viec gia nhap EU. Nam nay (la nam truoc them bau cu), cac chinh tri gia cua dang cam quyen truoc dang cua ong Tusk cung da mem mong hon trong cac tuyen bo ve chinh sach doi ngoai.




Bat chap nhung “vet thuong” trong qua khu, ngay nay Duc va Ba Lan da gan bo voi nhau nho nhung loi ich chung ve ca chinh tri va kinh te. Duc van la doi tac thuong mai lon nhat cua Ba Lan, va mot luong lon may moc cua Duc duoc xuat khau sang Ba Lan. “Moi quan he nay co loi cho ca hai ben”, Mitchell Orenstein, chuyen gia den tu DH Harvard, nhan xet.




Quan he ca nhan giua Thu tuong Duc Angela Merkel va  Thu tuong Ba Lan Donald Tusk cung rat tot dep. Ong Tusk den tu Gdansk – vung dat thuoc ve Duc cho toi khi chien tranh the gioi thu nhat ket thuc. Ong noi chuyen bang tieng Duc voi ba Merkel. Trong khi do, ong cua ba Merkel la nguoi Ba Lan.




Dau vay, khong phai luc nao moi quan he Duc – Ba Lan cung thuan buom xuoi gio. Ba Lan chi trich su phu thuoc cua nguoi Duc vao khi dot tu Nga, phan doi chinh sach phi hat nhan cua Duc va gan day nhat la su im lang cua Duc truoc thai do cua Nga o Ukraine. Ve phan minh, Duc muon Ba Lan dua ra cam ket ro rang hon ve viec gia nhap eurozone.




Cac chinh tri gia doi lap cho rang ong Tusk da bo qua nhieu cong suc cai thien moi quan he voi Duc va Nga ma khong chu y toi nhung nguoi lang gieng phia Dong, tu bien Baltic toi bien Den. Ho lap luan rang phuong Tay se thay Ba Lan huu dung hon neu ho tap trung vao khu vuc do. Tuy nhien, mot so nguoi trong dang cua ong Tusk chi ra rang chinh phu Ba Lan la “lanh dao khong chinh thuc” cua Visegrad – mot nhom gom ca Hungary, Slovakia va Cong hoa Sec. Dong thoi, Ba Lan cung la mot trong nhung luc day chinh tao nen Doi tac phuong Dong – mot sang kien cua EU co muc dich day manh quan he voi Armenia, Azerbaijan, Belarus, Georgia, Moldova va Ukraine. Sang kien nay bi gian doan vao nam ngoai, khi Ukraine khong thong qua duoc hiep dinh hop tac voi EU.




Thu tuong va Ngoai truong Ba Lan da co gang xay dung moi quan he tot dep voi Nga. Vi du, nam 2007, ho bai bo su phan doi ma dang cam quyen truoc do dung len nham can tro Nga gia nhap OECD. Dap lai, Nga do bo lenh cam nhap khau thit tu Ba Lan. Quan he thuong mai va trao doi van hoa duoc day manh trong mot thoi gian. The nhung moi quan he Nga – Ba Lan trong suot 7 nam qua gap khong it song gio. 




Nam 2008, mot dien dan duoc lap ra voi su tham du cua cac nha su hoc va tri thuc den tu ca hai nuoc duoc thanh lap de tang cuong doi thoai ve nhung su kien trong moi quan he Nga – Ba Lan. Trong so cac su kien duoc thao luan co cuoc chien tranh nam 1939 va dac biet la vu tham sat o Katyn nam 1940 khien hang nghin si quan Ba Lan thiet mang. Nam 2010, hai nuoc nhat tri ky niem chung 70 nam ke tu ngay dien ra su kien. Tuy nhien, 3 ngay sau, chiec may bay cho Tong thong Ba Lan  Lech Kaczynski gap tai nan tham khoc khi sap ha canh xuong san bay Smolensk, cach Matxcova khoang 400 ve phia tay.




Su kien lon nhat anh huong xau den quan he giua hai nuoc la cuoc khung hoang o Ukraine. Ngay tu dau, Ba Lan da ung ho nhung lenh cam van ap dat len Nga va viec tang cuong su hien dien cua NATO.




Ba Lan: Tu san choi thanh nguoi choi chinh (2)


Cac su kien o Ukraine da khien vi the cua Ba Lan o EU va NATO duoc tang cuong. Cuoi thang 3 vua qua, tuan bao Respekt cua Czech chon anh Ngoai truong Ba Lan Sikorski lam anh trang bia, voi tua de “Novy Lidr Evropy” (lanh dao moi cua chau Au). Nen phia sau la ban do Trung Au.  Ong Sikorski cung thuong duoc nhac den nhu mot nguoi ke nhiem cua Catherine Ashton – nguoi dang phu trach chinh sach doi ngoai cua EU. 




Trong khi co ve nhu EU va NATO dang suy nghi lai ve chinh sach binh thuong hoa quan he voi Dong Au, Ba Lan lai dua ra canh bao ve su can thiet phai cung co chinh sach quoc phong va tang chi tieu quoc phong. May nam gan day, duong nhu My da bo qua Ba Lan, dac biet la khi Tong thong Obama bo qua y tuong ve he thong la chan ten lua tam xa dat o Czech va Ba Lan. 




Ba Lan cung mech long khi ho van can phai xin visa moi duoc vao My. Khi Tong thong Obama toi tham Ba Lan dau thang 6 vua qua, ong thong bao ke hoach chi them 1 ty USD de tang su hien dien quan su cua My o chau Au. Day la buoc di dung voi huong di cua Ba Lan, nhung thong bao nay van chua the thoa man ky vong cua Ba Lan voi nen kinh te lon nhat the gioi.




Thu Huong


Theo Tri Thuc Tre/Economist


RẤT NHIỀU SẢN PHẨM

SẢN PHẨM PHONG PHÚ

Đa dạng hàng trăm ngàn

CÁC THƯƠNG HIỆU NỔI TIẾNG

THÔNG TIN ĐA DẠNG

Chi tiết từng loại hàng

TIN TỨC CẬP NHẬT

TIN KINH TẾ

Các tin cập nhật liên tục

HỖ TRỢ NHANH CHÓNG

HỖ TRỢ NHANH CHÓNG

Tư vẫn miễn phí, nhiệt tình

Cần Mua Bán ? www.canmuaban.net Hà Nội, Việt Nam 75 Đinh Tiên Hoàng VN-HN 10000 VN ‎0900000000