Thời phục hưng của Ba Lan

   0   0  
  • gplus
  • pinterest
Lần đầu tiên trong 500 năm, Ba Lan đang hùng mạnh. Thời kỳ này có thể kéo dài mãi mãi?
Thời phục hưng của Ba Lan

Ba Lan  hiện đang ở trong giai đoạn thịnh vượng nhất kể từ thời vua Jagiellonian - khi Ba Lan là một trong những nước lớn nhất, giàu nhất và mạnh nhất Châu Âu. Tuy nhiên, song song với đó vẫn là những thử thách như bẫy thu nhập trung bình, tỷ lệ sinh thấp …. Chúng tôi xin giới thiệu tới bạn đọc chùm bài viết về đất nước Ba Lan, về chính sách đối ngoại, các ngành và thành tựu nổi bật của nền kinh tế, phân hóa xã hội, vai trò mới của Ba Lan ở châu Âu…Series là kết quả lược dịch báo cáo đặc biệt của The Economist về Ba Lan.




“Tôi tự hào về đất nước tôi”, cựu Tổng thống Aleksander Kwasniewski Ba Lan (1995 đến 2005) đã nói. Ba Lan đang hân hoan kỷ niệm một loạt các sự kiện trọng đại: 10 năm gia nhập Liên minh châu Âu (EU), 15 năm gia nhập NATO và 25 năm khối Đông Âu tan rã. Kể từ triều đại Jagiellon với thời kỳ hoàng kim trong suốt thế kỷ 16 – khi lãnh thổ Ba Lan trải dài từ Baltic tới gần Biển Đen, chưa bao giờ Ba Lan thịnh vượng, yên bình, đoàn kết và có tầm ảnh hưởng lớn như ngày nay. 




Khi “Bức màn sắt” (biên giới vật lý lẫn tư tưởng mang tính biểu tượng chia cắt châu Âu thành hai khu vực riêng rẽ từ cuối Thế chiến II vào năm 1945 đến cuối cuộc Chiến tranh lạnh) sụp đổ vào năm 1989, Ba Lan đã đứng bên bờ phá sản với ngành nông nghiệp quá lớn nhưng không hiệu quả, đường sá xuống cấp và nền kinh tế trì trệ. Tại thời điểm đó, các quốc gia được đặt nhiều hi vọng nhất là Czechoslovakia (Tiệp Khắc) và Hungary. Chẳng ai hi vọng vào Ba Lan.


Thời phục hưng của Ba Lan (1)




Tuy nhiên, chính những cú sốc trong thời kỳ đầu những năm 1990 đã đặt Ba Lan lại đúng quỹ đạo. Các cuộc cải cách hướng đến nền kinh tế thị trường được thực hiện bao gồm xóa bỏ kiểm soát giá, hạn chế tăng lương, giảm trợ cấp cho hàng hóa dịch vụ và cân đối ngân sách.




Cải cách mang lại nhiều nỗi đau, nhưng sau khi suy thoái nghiêm trọng trong 2 năm 1990 và 1991, Ba Lan bắt đầu tăng trưởng trở lại và tăng trưởng không ngừng nghỉ từ đó đến nay. Việc gia nhập EU năm 2004 là một lực đẩy cho nền kinh tế với tốc độ tăng trưởng trung bình 4%/năm. GDP bình quân đầu người hiện ở mức tương đương 67% mức trung bình của EU (năm 1989 là 33%) và nền kinh tế đã có quy mô gấp 3 của Ukraine. Hoạt động thương mại chuyển hướng từ các nước láng giềng Đông Âu sang EU. Cơ sở hạ tầng được hiện đại hóa và các doanh nghiệp nhà nước cũng được cải tổ.




Ba Lan là nền kinh tế lớn duy nhất ở châu Âu tránh được suy thoái trong suốt khủng hoảng tài chính, phần lớn nhờ vào may mắn và sự kết hợp giữa nhiều yếu tố: chính sách tiền tệ và tài khóa khôn khéo, tỷ giá hối đoái linh hoạt, chưa mở rộng quá nhiều với thương mại quốc tế và tỷ lệ nợ của các hộ gia đình cũng như doanh nghiệp ở mức thấp. Năm ngoái, GDP của Ba Lan là 516 tỷ USD, cao hơn khoảng 20% so với khi khủng hoảng bắt đầu xảy ra. Bộ Tài chính nước này dự đoán tăng trưởng năm 2014 ở mức 3%. 




Nền kinh tế vận hành trơn tru giúp tiếng nói của Ba Lan ở EU có trọng lượng hơn cả về kinh tế và chính trị. Giờ đây Ba Lan được xếp vào nhóm các thành viên lớn hơn của EU, cùng với Đức, Anh, Pháp, Italy và Tây Ban Nha (mặc dù GDP bình quân đầu người năm ngoái chưa bằng một nửa của Tây Ban Nha). Mối quan hệ Đức – Ba Lan được coi là quan hệ song phương quan trọng thứ hai ở EU, chỉ đứng sau trục Pháp – Đức.


Lãnh thổ Ba Lan qua các thời kỳ




Kể từ khi khủng hoảng Ukraine bắt đầu, các nhà hoạch định chính sách ở cả EU và Mỹ đều hết sức chú ý tới Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk và Ngoại trưởng Radek Sikorski. Ba Lan và các nước thuộc vùng Baltic là phần cực Đông của cả EU và NATO. Bất chấp mối quan hệ không mấy tốt đẹp với Ukraine trong quá khứ kể từ khi Liên Xô tan rã, Ba Lan là nước ủng hộ mạnh mẽ ý tưởng về một Ukraine tự do hơn, độc lập hơn và mạnh mẽ hơn.  




Tuy nhiên, Ba Lan còn có nhiều việc phải làm trong tương lai. Quá trình chuyển đổi của nền kinh tế vẫn chưa hoàn thành với nhiều cải cách cần thiết trong các lĩnh vực điển hình như nông nghiệp. Khoảng cách giữa các vùng giàu có ở phía Tây và vùng nghèo hơn ở phía Đông vẫn còn lớn. Gia nhập Eurozone hay không cũng là một lựa chọn khó khăn. 2/3 người dân Ba Lan phản đối điều này, và bỏ đồng nội tệ zloty để dùng euro đòi hỏi sự thay đổi về thể chế khó có thể đạt được ở thời điểm hiện tại.




Janusz Jankowiak, chuyên gia kinh tế trưởng tại Polish Business Roundtable (một nhóm vận động hành lang ủng hộ doanh nghiệp), khá lạc quan về triển vọng của Ba Lan trong thập kỷ này nhưng lại hoài nghi về dài hạn. Ba Lan đã được hưởng lợi từ dòng vốn 139 tỷ USD từ Brussels và sẽ nhận được thêm 106 tỷ euro từ nay đến năm 2020. Rủi ro ở đây là chính phủ sẽ chi phần lớn vào cơ sở hạ tầng với những kết quả có thể nhìn thấy ngay và phớt lờ những nỗ lực dài hơi hơn nhằm giúp nền kinh tế tăng sức cạnh tranh như đầu tư vào dạy nghề hay giáo dục cấp cao. 




Thời phục hưng của Ba Lan (2)




Rất nhiều người Ba Lan nhận thức được rằng các quốc gia EU khác đã bở lỡ cơ hội sử dụng quỹ của EU để thực hiện cải cách. “Bồ Đào Nha có đường cao tốc tốt nhưng họ không có những công ty cạnh tranh tốt”, Jankowiak nói. Giờ đây chìa khóa thành công của Ba Lan là lao động giá rẻ, hấp dẫn các công ty Mỹ và châu Âu. Tuy nhiên, lợi thế này sẽ dần biến mất.




Thách thức lớn nhất đối với nền kinh tế Ba Lan là phải tránh được bẫy thu nhập trung bình. Người Ba Lan không tiết kiệm và đầu tư đủ để nền kinh tế có thể nhảy vọt từ gia công cho Tây Âu sang nền kinh tế có những công ty hùng mạnh dẫn đầu toàn cầu. Từ năm 2004 đến 2011, tỷ lệ tiết kiệm trung bình chỉ là 17% GDP và tỷ lệ đầu tư là 21% GDP, đều thấp hơn mức trung bình của EU. Chi tiêu cho công tác nghiên cứu chỉ bằng 0,85% GDP. 




Daniel Boniecki, người làm việc tai văn phòng Warsaw của McKinsey, đưa ra 3 thay đổi chính mà Ba Lan cần làm: giảm khoảng cách về sản lượng với Tây Âu, đầu tư vào những ngành công nghiệp mũi nhọn và trở nên toàn cầu hóa hơn. 




Sản lượng của các doanh nghiệp Ba Lan hiện chỉ bằng 60% so với các công ty thuộc nhóm EU15 (các thành viên gia nhập trước khi EU mở rộng sang phía Đông). Các công ty Ba Lan làm tốt khâu cải tiến sản phẩm trước khi tung ra thị trường, nhưng chủ yếu bằng cách sử dụng công nghệ của nước ngoài và các công ty nước ngoài mới được hưởng lợi từ điều này. Phần lớn các doanh nghiệp Ba Lan thiếu quy mô và có xu hướng tập trung vào thị trường nội địa hay khu vực. Chỉ có duy nhất một công ty ở Ba Lan thực sự có tầm cỡ toàn cầu là KGHM, một trong những công ty khai thác đồng và bạc lớn nhất thế giới, trực thuộc chính phủ Ba Lan. 




Dân số là một vấn đề đau đầu khác. Ba Lan là một trong những nước có tỷ lệ sinh thấp nhất ở EU và vẫn là một nước có nhiều người di cư. Nếu tình hình ở Ukraine xấu đi, Ba Lan sẽ tiếp nhận làn sóng người tị nạn với số lượng lớn, nhưng điều này không giải quyết được vấn đề. 




Tuy nhiên, nhiệm vụ cấp thiết nhất đối với Ba Lan hiện nay lại là cắt giảm khu vực công. Kể từ năm 1989, số viên chức đã tăng gấp ba, lên khoảng 460.000 người. Các công ty tư nhân thành công vẫn bị níu giữ bởi một khu vực công quá quan liêu. Đó cũng là một lý do lý giải tại sao một vài người xuất sắc nhất vẫn tiếp tục di cư. 




Tuy nhiên, chí ít thì họ vẫn có thể ngẩng cao đầu khi bước đi. Giờ đây, tiếng nói của Ba Lan ở nước ngoài một lần nữa lại có nhiều ý nghĩa.




Thu Hương


Theo Trí Thức Trẻ/Economist


Tag :

  • gplus
  • pinterest
Bình luận (0)
Đánh giá:

Thời phục hưng của Ba Lan

Lần đầu tiên trong 500 năm, Ba Lan đang hùng mạnh. Thời kỳ này có thể kéo dài mãi mãi?


Thoi phuc hung cua Ba Lan


Lan dau tien trong 500 nam, Ba Lan dang hung manh. Thoi ky nay co the keo dai mai mai?


Ba Lan  hien dang o trong giai doan thinh vuong nhat ke tu thoi vua Jagiellonian - khi Ba Lan la mot trong nhung nuoc lon nhat, giau nhat va manh nhat Chau Au. Tuy nhien, song song voi do van la nhung thu thach nhu bay thu nhap trung binh, ty le sinh thap …. Chung toi xin gioi thieu toi ban doc chum bai viet ve dat nuoc Ba Lan, ve chinh sach doi ngoai, cac nganh va thanh tuu noi bat cua nen kinh te, phan hoa xa hoi, vai tro moi cua Ba Lan o chau Au…Series la ket qua luoc dich bao cao dac biet cua The Economist ve Ba Lan.




“Toi tu hao ve dat nuoc toi”, cuu Tong thong Aleksander Kwasniewski Ba Lan (1995 den 2005) da noi. Ba Lan dang han hoan ky niem mot loat cac su kien trong dai: 10 nam gia nhap Lien minh chau Au (EU), 15 nam gia nhap NATO va 25 nam khoi Dong Au tan ra. Ke tu trieu dai Jagiellon voi thoi ky hoang kim trong suot the ky 16 – khi lanh tho Ba Lan trai dai tu Baltic toi gan Bien Den, chua bao gio Ba Lan thinh vuong, yen binh, doan ket va co tam anh huong lon nhu ngay nay. 




Khi “Buc man sat” (bien gioi vat ly lan tu tuong mang tinh bieu tuong chia cat chau Au thanh hai khu vuc rieng re tu cuoi The chien II vao nam 1945 den cuoi cuoc Chien tranh lanh) sup do vao nam 1989, Ba Lan da dung ben bo pha san voi nganh nong nghiep qua lon nhung khong hieu qua, duong sa xuong cap va nen kinh te tri tre. Tai thoi diem do, cac quoc gia duoc dat nhieu hi vong nhat la Czechoslovakia (Tiep Khac) va Hungary. Chang ai hi vong vao Ba Lan.


Thoi phuc hung cua Ba Lan (1)




Tuy nhien, chinh nhung cu soc trong thoi ky dau nhung nam 1990 da dat Ba Lan lai dung quy dao. Cac cuoc cai cach huong den nen kinh te thi truong duoc thuc hien bao gom xoa bo kiem soat gia, han che tang luong, giam tro cap cho hang hoa dich vu va can doi ngan sach.




Cai cach mang lai nhieu noi dau, nhung sau khi suy thoai nghiem trong trong 2 nam 1990 va 1991, Ba Lan bat dau tang truong tro lai va tang truong khong ngung nghi tu do den nay. Viec gia nhap EU nam 2004 la mot luc day cho nen kinh te voi toc do tang truong trung binh 4%/nam. GDP binh quan dau nguoi hien o muc tuong duong 67% muc trung binh cua EU (nam 1989 la 33%) va nen kinh te da co quy mo gap 3 cua Ukraine. Hoat dong thuong mai chuyen huong tu cac nuoc lang gieng Dong Au sang EU. Co so ha tang duoc hien dai hoa va cac doanh nghiep nha nuoc cung duoc cai to.




Ba Lan la nen kinh te lon duy nhat o chau Au tranh duoc suy thoai trong suot khung hoang tai chinh, phan lon nho vao may man va su ket hop giua nhieu yeu to: chinh sach tien te va tai khoa khon kheo, ty gia hoi doai linh hoat, chua mo rong qua nhieu voi thuong mai quoc te va ty le no cua cac ho gia dinh cung nhu doanh nghiep o muc thap. Nam ngoai, GDP cua Ba Lan la 516 ty USD, cao hon khoang 20% so voi khi khung hoang bat dau xay ra. Bo Tai chinh nuoc nay du doan tang truong nam 2014 o muc 3%. 




Nen kinh te van hanh tron tru giup tieng noi cua Ba Lan o EU co trong luong hon ca ve kinh te va chinh tri. Gio day Ba Lan duoc xep vao nhom cac thanh vien lon hon cua EU, cung voi Duc, Anh, Phap, Italy va Tay Ban Nha (mac du GDP binh quan dau nguoi nam ngoai chua bang mot nua cua Tay Ban Nha). Moi quan he Duc – Ba Lan duoc coi la quan he song phuong quan trong thu hai o EU, chi dung sau truc Phap – Duc.


Lanh tho Ba Lan qua cac thoi ky




Ke tu khi khung hoang Ukraine bat dau, cac nha hoach dinh chinh sach o ca EU va My deu het suc chu y toi Thu tuong Ba Lan Donald Tusk va Ngoai truong Radek Sikorski. Ba Lan va cac nuoc thuoc vung Baltic la phan cuc Dong cua ca EU va NATO. Bat chap moi quan he khong may tot dep voi Ukraine trong qua khu ke tu khi Lien Xo tan ra, Ba Lan la nuoc ung ho manh me y tuong ve mot Ukraine tu do hon, doc lap hon va manh me hon.  




Tuy nhien, Ba Lan con co nhieu viec phai lam trong tuong lai. Qua trinh chuyen doi cua nen kinh te van chua hoan thanh voi nhieu cai cach can thiet trong cac linh vuc dien hinh nhu nong nghiep. Khoang cach giua cac vung giau co o phia Tay va vung ngheo hon o phia Dong van con lon. Gia nhap Eurozone hay khong cung la mot lua chon kho khan. 2/3 nguoi dan Ba Lan phan doi dieu nay, va bo dong noi te zloty de dung euro doi hoi su thay doi ve the che kho co the dat duoc o thoi diem hien tai.




Janusz Jankowiak, chuyen gia kinh te truong tai Polish Business Roundtable (mot nhom van dong hanh lang ung ho doanh nghiep), kha lac quan ve trien vong cua Ba Lan trong thap ky nay nhung lai hoai nghi ve dai han. Ba Lan da duoc huong loi tu dong von 139 ty USD tu Brussels va se nhan duoc them 106 ty euro tu nay den nam 2020. Rui ro o day la chinh phu se chi phan lon vao co so ha tang voi nhung ket qua co the nhin thay ngay va phot lo nhung no luc dai hoi hon nham giup nen kinh te tang suc canh tranh nhu dau tu vao day nghe hay giao duc cap cao. 




Thoi phuc hung cua Ba Lan (2)




Rat nhieu nguoi Ba Lan nhan thuc duoc rang cac quoc gia EU khac da bo lo co hoi su dung quy cua EU de thuc hien cai cach. “Bo Dao Nha co duong cao toc tot nhung ho khong co nhung cong ty canh tranh tot”, Jankowiak noi. Gio day chia khoa thanh cong cua Ba Lan la lao dong gia re, hap dan cac cong ty My va chau Au. Tuy nhien, loi the nay se dan bien mat.




Thach thuc lon nhat doi voi nen kinh te Ba Lan la phai tranh duoc bay thu nhap trung binh. Nguoi Ba Lan khong tiet kiem va dau tu du de nen kinh te co the nhay vot tu gia cong cho Tay Au sang nen kinh te co nhung cong ty hung manh dan dau toan cau. Tu nam 2004 den 2011, ty le tiet kiem trung binh chi la 17% GDP va ty le dau tu la 21% GDP, deu thap hon muc trung binh cua EU. Chi tieu cho cong tac nghien cuu chi bang 0,85% GDP. 




Daniel Boniecki, nguoi lam viec tai van phong Warsaw cua McKinsey, dua ra 3 thay doi chinh ma Ba Lan can lam: giam khoang cach ve san luong voi Tay Au, dau tu vao nhung nganh cong nghiep mui nhon va tro nen toan cau hoa hon. 




San luong cua cac doanh nghiep Ba Lan hien chi bang 60% so voi cac cong ty thuoc nhom EU15 (cac thanh vien gia nhap truoc khi EU mo rong sang phia Dong). Cac cong ty Ba Lan lam tot khau cai tien san pham truoc khi tung ra thi truong, nhung chu yeu bang cach su dung cong nghe cua nuoc ngoai va cac cong ty nuoc ngoai moi duoc huong loi tu dieu nay. Phan lon cac doanh nghiep Ba Lan thieu quy mo va co xu huong tap trung vao thi truong noi dia hay khu vuc. Chi co duy nhat mot cong ty o Ba Lan thuc su co tam co toan cau la KGHM, mot trong nhung cong ty khai thac dong va bac lon nhat the gioi, truc thuoc chinh phu Ba Lan. 




Dan so la mot van de dau dau khac. Ba Lan la mot trong nhung nuoc co ty le sinh thap nhat o EU va van la mot nuoc co nhieu nguoi di cu. Neu tinh hinh o Ukraine xau di, Ba Lan se tiep nhan lan song nguoi ti nan voi so luong lon, nhung dieu nay khong giai quyet duoc van de. 




Tuy nhien, nhiem vu cap thiet nhat doi voi Ba Lan hien nay lai la cat giam khu vuc cong. Ke tu nam 1989, so vien chuc da tang gap ba, len khoang 460.000 nguoi. Cac cong ty tu nhan thanh cong van bi niu giu boi mot khu vuc cong qua quan lieu. Do cung la mot ly do ly giai tai sao mot vai nguoi xuat sac nhat van tiep tuc di cu. 




Tuy nhien, chi it thi ho van co the ngang cao dau khi buoc di. Gio day, tieng noi cua Ba Lan o nuoc ngoai mot lan nua lai co nhieu y nghia.




Thu Huong


Theo Tri Thuc Tre/Economist


RẤT NHIỀU SẢN PHẨM

SẢN PHẨM PHONG PHÚ

Đa dạng hàng trăm ngàn

CÁC THƯƠNG HIỆU NỔI TIẾNG

THÔNG TIN ĐA DẠNG

Chi tiết từng loại hàng

TIN TỨC CẬP NHẬT

TIN KINH TẾ

Các tin cập nhật liên tục

HỖ TRỢ NHANH CHÓNG

HỖ TRỢ NHANH CHÓNG

Tư vẫn miễn phí, nhiệt tình

Cần Mua Bán ? www.canmuaban.net Hà Nội, Việt Nam 75 Đinh Tiên Hoàng VN-HN 10000 VN ‎0900000000